Co dokładnie stanowi przepis
Art. 653 KPC reguluje losy dokumentu testamentu po tym, jak został on otwarty i ogłoszony w postępowaniu spadkowym. Zasadą jest, że testament wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia pozostaje w sądzie spadku, czyli w aktach tego sądu, który dokonał tych czynności. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której testament został złożony u notariusza - wtedy to notariusz pozostaje depozytariuszem dokumentu. Przepis przewiduje jednak, że na żądanie sądu spadku notariusz przesyła złożony u niego testament temu sądowi. Chodzi więc o dwie reguły: miejsce stałego przechowywania oryginału oraz mechanizm jego udostępnienia sądowi wtedy, gdy jest to potrzebne dla postępowania.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 653 KPC znajduje zastosowanie po dokonaniu otwarcia i ogłoszenia testamentu, a więc na dalszym etapie czynności związanych ze spadkiem. Dotyczy każdego testamentu, który znalazł się w dyspozycji sądu spadku, niezależnie od tego, kto go złożył. Odrębne rozwiązanie obejmuje testamenty złożone u notariusza - dokument nie jest wówczas automatycznie przekazywany do sądu, lecz pozostaje w depozycie notarialnym. Żądanie sądu spadku jest samodzielną podstawą przesłania testamentu przez notariusza, co ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy sąd musi zbadać oryginał dokumentu, na przykład w związku ze sporem co do jego treści lub formy.
Przykład
Spadkodawca sporządził testament własnoręczny, który po jego śmierci córka złożyła w sądzie rejonowym właściwym jako sąd spadku. Sąd dokonał otwarcia i ogłoszenia testamentu, sporządzając z tej czynności protokół. Zgodnie z art. 653 KPC oryginał testamentu wraz z protokołem pozostaje w tym sądzie i nie jest zwracany osobie, która go złożyła. Gdyby natomiast ten sam testament znajdował się w depozycie u notariusza, pozostałby u niego, a sąd spadku, badając w toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku zarzut sfałszowania pisma, zwróciłby się do notariusza o przesłanie oryginału.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że po ogłoszeniu testamentu spadkobierca może odebrać oryginał dokumentu. Tak nie jest - dokument pozostaje w sądzie spadku, a zainteresowani mogą korzystać z akt i uzyskiwać odpisy na zasadach ogólnych. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że złożenie testamentu u notariusza wyłącza możliwość jego wykorzystania przez sąd; przepis wprost przewiduje obowiązek przesłania dokumentu na żądanie sądu spadku. Mylące bywa też utożsamianie przechowywania testamentu z rozstrzygnięciem o jego ważności - art. 653 KPC ma charakter porządkowy i techniczny, a nie merytoryczny. W indywidualnej sprawie spadkowej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego przypadku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.