Co dokładnie stanowi przepis
Art. 652 KPC reguluje etap następujący bezpośrednio po czynności otwarcia i ogłoszenia testamentu. Przepis nakłada na sąd spadku albo na notariusza obowiązek zawiadomienia o dokonanym otwarciu i ogłoszeniu testamentu tych osób, których dotyczą rozrządzenia testamentowe, a więc przede wszystkim spadkobierców testamentowych, zapisobierców oraz osób obciążonych poleceniem. Zawiadomienie kierowane jest także do wykonawcy testamentu, tymczasowego przedstawiciela oraz kuratora spadku, jeżeli takie osoby zostały ustanowione. Ustawodawca posłużył się przy tym zastrzeżeniem "w miarę możności", co oznacza, że obowiązek ten jest ograniczony realnymi możliwościami ustalenia danych adresowych zainteresowanych. Druga część art. 652 KPC dotyczy wyłącznie notariusza: ma on niezwłocznie zawiadomić sąd spadku o otwarciu i ogłoszeniu testamentu, przesyłając odpis sporządzonego protokołu, chyba że zarejestrował akt poświadczenia dziedziczenia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma ta znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy testament został już faktycznie otwarty i ogłoszony - czy to przez sąd w toku postępowania spadkowego, czy przez notariusza dokonującego tej czynności. Warunkiem jest zatem uprzednie złożenie testamentu i przeprowadzenie samej czynności otwarcia; art. 652 KPC nie tworzy odrębnej podstawy do otwarcia testamentu, lecz określa jej następstwa informacyjne. Krąg adresatów zawiadomienia wyznacza treść testamentu: zawiadamia się tych, których rozrządzenia dotyczą, a nie wszystkich krewnych spadkodawcy. Obowiązek notariusza przekazania odpisu protokołu sądowi spadku aktualizuje się natychmiast po czynności, a odpada jedynie w sytuacji, gdy notariusz zarejestrował akt poświadczenia dziedziczenia, ponieważ wówczas dane trafiają do rejestru.
Przykład
Spadkodawca pozostawił testament, w którym cały majątek przeznaczył siostrzenicy, ustanowił zapis pieniężny na rzecz sąsiada oraz powołał wykonawcę testamentu. Testament został złożony u notariusza, który go otworzył i ogłosił, sporządzając protokół. Zgodnie z art. 652 KPC notariusz zawiadamia o tym siostrzenicę, sąsiada objętego zapisem oraz wykonawcę testamentu, o ile dysponuje ich danymi. Następnie niezwłocznie przesyła odpis protokołu do sądu spadku, dzięki czemu dokument jest dostępny w razie późniejszego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że zawiadomienie z art. 652 KPC potwierdza prawa do spadku lub zastępuje stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia - tak nie jest, ma ono charakter wyłącznie informacyjny. Mylące bywa też założenie, że brak zawiadomienia unieważnia otwarcie testamentu; czynność pozostaje skuteczna, a zastrzeżenie "w miarę możności" wprost dopuszcza sytuacje, w których adresata nie da się ustalić. Nie jest również prawdą, że sąd zawiadamia wszystkich spadkobierców ustawowych - obowiązek dotyczy osób, których dotyczą rozrządzenia testamentowe. Wreszcie samo zawiadomienie nie otwiera odrębnego terminu do zakwestionowania testamentu, choć w praktyce bywa momentem, w którym zainteresowani dowiadują się o jego treści. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
