Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
§ 1.Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy.
§ 2.O terminie otwarcia i ogłoszenia nie zawiadamia się osób zainteresowanych, jednakże mogą one być obecne przy tej czynności.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… i ogłosił testament przedłożony przez wnioskodawczynię. Nie stało temu na przeszkodzie zaprzeczanie przez uczestnikom ważności owego testamentu. Wskazać należy, że stosownie do art. 649 § 1 kpc otwarcia i ogłoszenia testamentu dokonuje sąd albo notariusz. Czynność ta nie jest objęta wyłączną właściwością funkcyjną Sądu Rejonowego, co oznacza że należy do czynności, które mogą być podjęte przez Sąd Okręgowy w ramach jego…
Fragment uzasadnienia
… spadkodawczyni i jego treści, która odbiegała od ustawowego porządku dziedziczenia, mimo, że testament nie został przez Sąd otwarty i ogłoszony z braku oryginału dokumentu ( art. 649 § 1 k.p.c. ). Miało to miejsce na posiedzeniu Sądu w dniu 28 lutego 2011 r. i od tego dnia, a nie od dnia ujawnienia oryginału testamentu, należało liczyć termin z upływem którego wnioskodawca uzyskał możliwość wzruszenia prawomocnego…
Fragment uzasadnienia
… z 21 lipca 1977 roku, III CRN 156/77, niepublikowane). Zgodnie z zapisami art. 950 k.c. , testament może zostać sporządzony w formie aktu notarialnego. Na mocy art. 649 § 1 k.p.c. sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy. Na podstawie art. 651 k.p.c. w protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu opisuje się jego stan zewnętrzny oraz wymienia się jego datę, datę złożenia i osobę, która…
Fragment uzasadnienia
… błędnym rozstrzygnięciem o stwierdzeniu nabyciu spadku po zmarłej spadkodawczyni na podstawie ustawy, b) art. 670 § 1 k.p.c. w zw. z art. 649 § 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nie dokonaniu otwarcia i ogłoszenia testamentu własnoręcznego z dnia 30 marca 2007r., sporządzonego przez spadkodawczynię R. W. (3) , złożonego do akt postępowania, zawierającego rozrządzenie spadkodawczyni na wypadek śmierci…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 649: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 649 KPC reguluje jedną z czynności postępowania spadkowego, jaką jest otwarcie i ogłoszenie testamentu. Zgodnie z § 1 czynności tej dokonuje sąd albo notariusz, przy czym warunkiem jej przeprowadzenia jest dysponowanie dowodem śmierci spadkodawcy. Przepis wskazuje więc zarówno organ właściwy do dokonania czynności, jak i przesłankę, bez której nie może ona nastąpić. Paragraf 2 przesądza natomiast, że o terminie otwarcia i ogłoszenia testamentu nie zawiadamia się osób zainteresowanych, choć jednocześnie zastrzega, że osoby te mogą być przy tej czynności obecne. Konstrukcja ta oznacza, że udział zainteresowanych jest możliwy, ale nie jest organizowany przez sąd ani notariusza.
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy do sądu albo notariusza trafia dokument testamentu, a jednocześnie istnieje dowód śmierci spadkodawcy. Dopóki taki dowód nie zostanie przedstawiony, czynność otwarcia i ogłoszenia nie może zostać dokonana, ponieważ testament wywołuje skutki dopiero z chwilą śmierci testatora. Art. 649 KPC obejmuje testamenty składane zarówno przy okazji postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, jak i niezależnie od niego, gdy dokument zostaje po prostu złożony przez osobę, która go posiada. Znaczenie ma to, że przepis nie różnicuje sytuacji w zależności od tego, czy testament wydaje się ważny, czy budzi wątpliwości - ocena ta następuje na innym etapie.
Po śmierci ojca syn odnajduje w dokumentach rodzica testament własnoręczny i składa go w sądzie wraz z odpisem aktu zgonu. Sąd, mając dowód śmierci spadkodawcy, otwiera kopertę i ogłasza treść testamentu, sporządzając z tej czynności protokół. Syn nie otrzymuje wcześniej zawiadomienia o dacie tej czynności, ponieważ art. 649 § 2 KPC takiego obowiązku nie przewiduje. Gdyby jednak dowiedział się o terminie we własnym zakresie, mógłby być obecny przy otwarciu i ogłoszeniu, tak samo jak inni zainteresowani, na przykład rodzeństwo.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że otwarcie i ogłoszenie testamentu przesądza o jego ważności albo o tym, kto ostatecznie odziedziczy majątek. Czynność ta ma charakter porządkowy i dokumentacyjny; nie zastępuje postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ani nie rozstrzyga sporów o skuteczność rozrządzeń. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie zawiadomienia o terminie - z art. 649 § 2 KPC wprost wynika, że takiego zawiadomienia się nie wysyła, a obecność zainteresowanych jest ich uprawnieniem, nie obowiązkiem organu. Zdarza się także mylne przekonanie, że tylko sąd może dokonać tej czynności, podczas gdy przepis wymienia równorzędnie notariusza. Wreszcie brak obecności przy ogłoszeniu nie pozbawia nikogo praw spadkowych ani możliwości zapoznania się z treścią testamentu później. W indywidualnej sprawie spadkowej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Zgodnie z art. 649 § 1 KPC czynności tej dokonuje sąd albo notariusz. Wybór zależy od tego, gdzie testament został złożony lub gdzie toczy się sprawa spadkowa.
Nie. Art. 649 § 2 KPC wyraźnie stanowi, że o terminie otwarcia i ogłoszenia nie zawiadamia się osób zainteresowanych.
Tak, osoby zainteresowane mogą być obecne przy tej czynności. Muszą jednak same ustalić jej termin, ponieważ zawiadomienie nie jest wysyłane.
Konieczny jest dowód śmierci spadkodawcy, najczęściej odpis aktu zgonu. Bez niego sąd ani notariusz nie dokonają otwarcia i ogłoszenia testamentu.
Nie. Otwarcie i ogłoszenie to czynność techniczna i dokumentacyjna, która nie przesądza o ważności testamentu ani o kręgu spadkobierców.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 649