Art. 645.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 645 Kodeksu postępowania cywilnego jest oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jego treść normatywna została usunięta z systemu prawa przez ustawodawcę. W miejscu tej jednostki redakcyjnej w tekście ustawy pozostaje wyłącznie numer artykułu wraz z adnotacją o uchyleniu, bez jakiejkolwiek treści merytorycznej. Taka technika legislacyjna jest stosowana świadomie: zamiast przenumerowywać wszystkie kolejne przepisy kodeksu, ustawodawca pozostawia "pustą" jednostkę, dzięki czemu numeracja pozostałych artykułów pozostaje niezmieniona. W konsekwencji art. 645 KPC nie zawiera dziś żadnej normy prawnej, nie nakłada obowiązków, nie przyznaje uprawnień i nie może stanowić samodzielnej podstawy jakiegokolwiek żądania ani rozstrzygnięcia sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W obecnym stanie prawnym art. 645 KPC nie ma zastosowania do żadnej sprawy zawisłej przed sądem. Powoływanie go w pozwie, wniosku, apelacji czy zażaleniu jest błędem formalnym, który w najlepszym razie zostanie pominięty przez sąd, a w gorszym utrudni odczytanie intencji strony. Znaczenie tej jednostki ma wyłącznie charakter historyczny i archiwalny: przepis może pojawiać się w starszych orzeczeniach, komentarzach, wzorach pism czy podręcznikach opracowanych przed jego uchyleniem. Aby ustalić, jaka treść obowiązywała wcześniej i do kiedy, konieczne jest sięgnięcie do wersji archiwalnej tekstu ustawy oraz do ustawy nowelizującej, która uchylenia dokonała, wraz z jej przepisami przejściowymi.

Przykład

Osoba przygotowująca wniosek w postępowaniu cywilnym korzysta ze wzoru pisma pobranego z internetu, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 645 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że przepis został uchylony i nie zawiera już żadnej treści. Wnioskodawca powinien wówczas ustalić, czy dana kwestia procesowa jest obecnie uregulowana w innym artykule kodeksu, i to ten aktualny przepis wskazać w piśmie. Samo powołanie uchylonej jednostki nie spowoduje odrzucenia pisma, jeżeli jego treść i żądanie są zrozumiałe, jednak lepiej jest oprzeć się na obowiązującej podstawie prawnej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym typowym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu wciąż widnieje w kodeksie, to przepis "nadal jakoś obowiązuje" - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" oznacza całkowity brak treści normatywnej. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wydruków, starych wydań kodeksu lub serwisów, które nie odnotowały nowelizacji. Trzecim - założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane wcześniej na jego podstawie; skutki dawnych czynności ocenia się z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy nowelizującej. Warto też pamiętać, że uchylenie jednego przepisu nie zawsze oznacza likwidację instytucji prawnej - często jej regulacja zostaje jedynie przeniesiona lub zmodyfikowana w innym miejscu ustawy. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy dotyczy ona zdarzeń sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.