Art. 644.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 644 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej, co ustawodawca zaznacza w tekście ustawy adnotacją "(uchylony)". Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nadal figuruje w strukturze kodeksu, ale nie zawiera już żadnej treści normatywnej. Nie da się z niej wywieść ani uprawnienia, ani obowiązku, ani reguły postępowania dla sądu czy dla strony. Numer artykułu pozostawia się w ustawie wyłącznie po to, aby nie zaburzyć numeracji pozostałych przepisów i aby zachować czytelność odesłań zawartych w innych aktach prawnych. W praktyce art. 644 KPC należy więc traktować jako miejsce puste, a nie jako przepis obowiązujący.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 644 KPC nie ma zastosowania do żadnego stanu faktycznego zaistniałego po dniu wejścia w życie ustawy, która go uchyliła. Sąd nie może oprzeć na nim rozstrzygnięcia, a strona nie może skutecznie powołać go jako podstawy wniosku, zarzutu czy środka zaskarżenia. Odwołanie do uchylonego artykułu może mieć znaczenie wyłącznie historyczne lub porównawcze, na przykład przy analizie stanu prawnego obowiązującego w dacie zdarzenia, jeżeli przepisy przejściowe nakazują stosowanie dawnych regulacji. Kwestie, które przepis ten wcześniej normował, są dziś albo objęte innymi artykułami kodeksu, albo zostały świadomie usunięte z porządku prawnego. Ustalenie, która z tych sytuacji zachodzi, wymaga sięgnięcia do ustawy nowelizującej oraz do jej przepisów intertemporalnych.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe korzysta ze starszego wydania komentarza lub z wzoru znalezionego w internecie i przepisuje z niego powołanie na art. 644 KPC jako podstawę swojego żądania. Sąd, rozpoznając pismo, stwierdzi, że wskazana podstawa prawna nie istnieje w obowiązującym stanie prawnym. Nie oznacza to automatycznie przegranej, ponieważ sąd ocenia żądanie według jego treści, a nie według podanej kwalifikacji prawnej, jednak taka pomyłka wprowadza zamęt i może wydłużyć postępowanie. Rozsądniej jest wcześniej sprawdzić aktualny tekst jednolity kodeksu i odnaleźć przepis, który obecnie reguluje daną kwestię.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu widnieje w spisie treści kodeksu, to przepis nadal obowiązuje. Drugim jest utożsamianie uchylenia z luką w prawie - najczęściej materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej lub uznana za zbędną. Trzecim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych publikacji i szablonów pism, w których treść art. 644 KPC wciąż jest przytaczana. Warto też pamiętać, że uchylenie działa na przyszłość i nie unieważnia samo przez się czynności dokonanych wcześniej na podstawie dawnego brzmienia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy zdarzenie miało miejsce przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.