Art. 640¹.

Co stanowi przepis

Art. 640¹ KPC reguluje kwestię proceduralną: który sąd jest właściwy do udzielenia zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka lub osoby pozostającej pod opieką, jeżeli czynność ta polega na prostym przyjęciu spadku albo na jego odrzuceniu. Zgodnie z § 1, jeżeli toczy się już postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, zezwolenia takiego udziela sąd spadku, a nie - jak w innych sytuacjach - sąd opiekuńczy. Paragraf 2 uzupełnia tę zasadę regułą przekazania: z chwilą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku wniosek o zezwolenie, złożony wcześniej do sądu opiekuńczego, przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi spadku. Przepis nie zmienia więc materialnej treści wymogu uzyskania zezwolenia, lecz koncentruje sprawy dotyczące jednego spadku przed jednym sądem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 640¹ KPC wymaga spełnienia kilku warunków. Po pierwsze, w grę wchodzi majątek dziecka (osoby małoletniej pozostającej pod władzą rodzicielską) albo osoby pozostającej pod opieką. Po drugie, planowana czynność to proste przyjęcie spadku lub odrzucenie spadku, czyli oświadczenie o charakterze spadkowym, które przekracza zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody sądu. Po trzecie, musi być wszczęte postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku - dopiero wtedy właściwy staje się sąd spadku. Jeżeli takie postępowanie jeszcze się nie toczy, wniosek kieruje się do sądu opiekuńczego na zasadach ogólnych, a przepis § 2 zadziała dopiero wtedy, gdy sprawa spadkowa zostanie zainicjowana.

Przykład

Po śmierci dziadka rodzice ustalają, że pozostawił on więcej długów niż majątku, i chcą odrzucić spadek w imieniu swojego dziesięcioletniego syna, który dziedziczy po odrzuceniu spadku przez ojca. Składają wniosek o zezwolenie do sądu opiekuńczego. W międzyczasie jeden z wierzycieli zmarłego składa wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, a postępowanie spadkowe zostaje wszczęte. Na podstawie art. 640¹ § 2 KPC sąd opiekuńczy przekazuje sprawę o zezwolenie sądowi spadku, który rozpozna ją w ramach toczącego się postępowania, dzięki czemu obie kwestie oceniane są w jednym miejscu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 640¹ KPC znosi obowiązek uzyskania zezwolenia - przepis go nie usuwa, a jedynie wskazuje sąd właściwy. Drugim jest założenie, że sąd spadku jest właściwy zawsze; staje się nim dopiero z chwilą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Trzecim nieporozumieniem bywa myślenie, że przekazanie sprawy oznacza jej umorzenie lub konieczność składania nowego wniosku - przepis mówi wprost o przekazaniu do dalszego rozpoznania. Warto też pamiętać, że przepis wymienia proste przyjęcie i odrzucenie spadku, a nie każdą czynność dotyczącą majątku dziecka. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzą terminy na złożenie oświadczenia spadkowego, warto skonsultować się z prawnikiem.