Art. 638⁶.

Co stanowi przepis

Art. 638(6) KPC reguluje sytuację, w której sąd wydał postanowienie o zabezpieczeniu spadku, a majątek spadkowy pozostaje pod kontrolą komornika. Zgodnie z § 1 komornik wykonujący takie postanowienie wydaje w razie potrzeby z pieniędzy wchodzących w skład spadku sumę potrzebną na koszty pogrzebu spadkodawcy. Kolejność osób uprawnionych jest wyraźnie wskazana: w pierwszej kolejności jest to członek rodziny spadkodawcy, a gdyby nie było to możliwe - domownik spadkodawcy albo inna osoba ponosząca koszty pogrzebu. Jeżeli w spadku nie ma gotówki, sąd może zarządzić sprzedaż przez komornika odpowiedniego przedmiotu należącego do spadku, oznaczając jednocześnie sposób tej sprzedaży. Paragraf 2 dopuszcza natomiast pozostawienie z pieniędzy spadkowych kwot niezbędnych na utrzymanie tych członków rodziny, którzy do chwili śmierci spadkodawcy wspólnie z nim zamieszkiwali i byli na jego utrzymaniu, przy czym okres ten nie może przekraczać miesiąca.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się dopiero wtedy, gdy doszło do zabezpieczenia spadku i wykonuje je komornik, a więc majątek jest czasowo wyłączony ze swobodnego dysponowania. Warunkiem wydania sumy na pogrzeb jest rzeczywista potrzeba, czyli okoliczność, że koszty pogrzebu mają zostać poniesione lub już zostały poniesione przez osobę wskazaną w przepisie. Kwota powinna odpowiadać rzeczywistym, uzasadnionym kosztom pogrzebu, a nie dowolnym oczekiwaniom osoby wnioskującej. W przypadku § 2 przesłanki są węższe: konieczne jest wspólne zamieszkiwanie ze spadkodawcą do chwili jego śmierci oraz pozostawanie na jego utrzymaniu. Limit czasowy jednego miesiąca ma charakter maksymalny i nie podlega przedłużeniu na podstawie tego przepisu.

Przykład

Po śmierci samotnie prowadzącego gospodarstwo domowe mężczyzny sąd zabezpieczył spadek, a komornik spisał i zabezpieczył gotówkę znajdującą się w mieszkaniu. Córka zmarłego, która organizuje pogrzeb, zwraca się o wydanie środków na pokrycie kosztów usługi pogrzebowej i opłaty cmentarnej. Komornik, działając na podstawie art. 638(6) § 1 KPC, wydaje jej sumę potrzebną na te koszty z pieniędzy wchodzących w skład spadku. Gdyby w spadku nie było gotówki, a jedynie wartościowy sprzęt, sąd mógłby zarządzić jego sprzedaż przez komornika i wskazać sposób jej przeprowadzenia.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że wypłata na pogrzeb oznacza przyznanie udziału w spadku lub przesądza o tym, kto jest spadkobiercą - tak nie jest, chodzi wyłącznie o pokrycie konkretnych kosztów. Mylące bywa też traktowanie § 2 jako trwałego świadczenia alimentacyjnego, podczas gdy przepis wyraźnie ogranicza wsparcie do okresu nie dłuższego niż miesiąc. Nie każdy krewny może również skorzystać z § 2 - konieczne jest łączne spełnienie warunku wspólnego zamieszkiwania i pozostawania na utrzymaniu zmarłego. Sprzedaż przedmiotu ze spadku nie następuje automatycznie: wymaga zarządzenia sądu, który określa sposób sprzedaży. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena potrzeby i wysokości wypłaty zależy od okoliczności konkretnego postępowania.