Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Komornik wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu spadku w razie potrzeby stosuje niezbędne środki tymczasowe zapobiegające naruszeniu ruchomości przed ich spisaniem.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 638(5) KPC dotyczy czynności komornika, który wykonuje wydane przez sąd postanowienie o zabezpieczeniu spadku. Przepis przewiduje, że komornik w razie potrzeby stosuje niezbędne środki tymczasowe zapobiegające naruszeniu ruchomości przed ich spisaniem. Chodzi więc o działania podejmowane jeszcze przed sporządzeniem spisu, a więc zanim majątek ruchomy zostanie formalnie ujęty w protokole. Ustawodawca posłużył się dwoma ograniczeniami: środki mają być podejmowane "w razie potrzeby" oraz mają być "niezbędne", co oznacza, że komornik nie działa automatycznie i nie może stosować środków nadmiernych wobec celu, jakim jest zachowanie substancji majątku. Sam przepis nie wylicza katalogu takich środków, pozostawiając ich dobór ocenie komornika w konkretnych okolicznościach.
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd wydał już postanowienie o zabezpieczeniu spadku, a komornik przystępuje do jego wykonania. Warunkiem sięgnięcia po środki tymczasowe jest istnienie realnej potrzeby, czyli ryzyka, że ruchomości wchodzące w skład spadku zostaną naruszone, zabrane, zniszczone lub w inny sposób uszczuplone, zanim dojdzie do ich spisania. Art. 638(5) KPC odnosi się wyłącznie do ruchomości i wyłącznie do etapu poprzedzającego spis, nie zastępuje więc samego spisu inwentarza ani innych czynności zabezpieczających. Ocena, czy potrzeba zachodzi, należy do komornika działającego na miejscu czynności i zależy od tego, co zastanie on w lokalu lub innym miejscu przechowywania rzeczy.
Po śmierci spadkodawcy sąd wydaje postanowienie o zabezpieczeniu spadku, a komornik przybywa do mieszkania zmarłego, aby sporządzić spis ruchomości. Zastaje sytuację, w której w mieszkaniu przebywają różne osoby, drzwi nie są zamykane, a część sprzętów jest przygotowana do wyniesienia. Komornik nie jest w stanie od razu spisać wszystkich rzeczy, więc podejmuje działania zabezpieczające, które mają uniemożliwić naruszenie ruchomości do czasu sporządzenia spisu. Dzięki temu majątek pozostaje w stanie niezmienionym, a późniejszy spis odzwierciedla rzeczywisty skład ruchomości spadkowych.
Pierwszym błędem jest traktowanie art. 638(5) KPC jako podstawy do rozstrzygania, komu poszczególne rzeczy przypadną - przepis służy wyłącznie zachowaniu stanu majątku, a nie ustalaniu praw do niego. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że komornik ma obowiązek stosować środki tymczasowe zawsze; przepis wyraźnie uzależnia to od potrzeby i niezbędności. Zdarza się też mylenie tych czynności ze spisem inwentarza, tymczasem tutaj chodzi o etap wcześniejszy, poprzedzający spisanie ruchomości. Wreszcie sam fakt objęcia rzeczy zabezpieczeniem nie przesądza, że należą one do spadku, ponieważ osoby trzecie mogą wykazywać własne prawa do konkretnych przedmiotów. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy dochodzi do sporu o konkretne rzeczy, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Zgodnie z art. 638(5) KPC czyni to komornik, który wykonuje wydane przez sąd postanowienie o zabezpieczeniu spadku. Działa on w toku czynności podejmowanych na miejscu.
Nie. Przepis mówi o działaniu "w razie potrzeby" i o środkach "niezbędnych", więc ich zastosowanie zależy od realnego ryzyka naruszenia ruchomości przed spisaniem.
Dotyczą ruchomości i mają zapobiec ich naruszeniu przed sporządzeniem spisu. Przepis nie wymienia zamkniętego katalogu konkretnych środków.
Nie. Art. 638(5) KPC odnosi się do etapu poprzedzającego spisanie ruchomości i służy zachowaniu ich stanu, a nie samemu sporządzeniu spisu.
Zabezpieczenie nie przesądza o tym, do kogo rzecz należy. Osoba, która twierdzi, że przedmiot stanowi jej własność, powinna rozważyć konsultację z prawnikiem co do dalszych kroków.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 638(5)