Art. 638¹².

Co stanowi przepis

Art. 638(12) KPC reguluje ostatnią, techniczną czynność komornika w postępowaniu o sporządzenie spisu inwentarza. Zgodnie z jego treścią, po wykonaniu postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza komornik przesyła akta sądowi spadku. Wyjątek dotyczy sytuacji, o której mowa w art. 638(9) KPC, czyli przypadku związanego z pomocą sądową - wówczas akta trafiają do sądu wezwanego, a nie do sądu spadku. Przepis nie tworzy nowych obowiązków merytorycznych, lecz porządkuje obieg dokumentacji między organem egzekucyjnym a sądem. Dzięki temu wyniki czynności komornika, w tym sam spis inwentarza wraz z załącznikami, wracają do akt postępowania sądowego i mogą być wykorzystane przez sąd oraz przez uczestników.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 638(12) KPC uruchamia się dopiero wtedy, gdy komornik faktycznie wykonał postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza, a więc ustalił i opisał składniki majątku spadkowego oraz zamknął czynności. Przesłanką jest zatem zakończenie czynności komorniczych, a nie samo ich wszczęcie czy częściowe przeprowadzenie. Adresatem obowiązku jest wyłącznie komornik, a nie uczestnicy postępowania - to on z urzędu kieruje akta do właściwego sądu. Kluczowe jest prawidłowe ustalenie adresata: zasadą jest sąd spadku, natomiast w układzie opisanym w art. 638(9) KPC akta otrzymuje sąd wezwany. Przepis znajduje zastosowanie niezależnie od tego, kto zainicjował sporządzenie spisu inwentarza i jaka była wartość ustalonego majątku.

Przykład

Sąd spadku wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza po zmarłym, który pozostawił mieszkanie, samochód oraz kredyt konsumencki. Komornik przeprowadza czynności w miejscu zamieszkania spadkodawcy, spisuje ruchomości, ustala stan rachunków bankowych i zobowiązań, a następnie zamyka spis. Po wykonaniu postanowienia komornik nie przekazuje akt spadkobiercom ani nie pozostawia ich u siebie, lecz na podstawie art. 638(12) KPC przesyła je sądowi spadku. Od tego momentu spadkobiercy mogą zapoznać się ze spisem w aktach sądowych i ocenić, w jakim zakresie odpowiadają za długi spadkowe.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że przesłanie akt sądowi kończy całe postępowanie spadkowe - w rzeczywistości spis inwentarza jest tylko czynnością o charakterze informacyjnym i dowodowym. Drugie nieporozumienie polega na oczekiwaniu, że komornik doręczy spis bezpośrednio każdemu spadkobiercy; przepis mówi o przesłaniu akt sądowi, a dostęp uczestników realizuje się przez akta sądowe. Trzecim błędem jest mylenie sądu spadku z sądem wezwanym - ten drugi otrzymuje akta tylko w przypadku wskazanym w art. 638(9) KPC. Zdarza się także przekonanie, że spis inwentarza sam w sobie ogranicza odpowiedzialność za długi, podczas gdy zakres tej odpowiedzialności wynika z przepisów prawa materialnego i sposobu przyjęcia spadku. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.