Art. 638¹¹.

Co stanowi przepis

Art. 638(11) KPC reguluje sytuację, w której już po sporządzeniu spisu inwentarza wychodzi na jaw, że spis ten nie objął wszystkiego, co powinien był objąć. Przepis wskazuje trzy kategorie takich pominiętych pozycji: przedmiot należący do spadku, przedmiot zapisu windykacyjnego oraz dług spadkowy. W razie ujawnienia którejkolwiek z nich sąd spadku wydaje postanowienie o sporządzeniu uzupełniającego spisu inwentarza. Druga część przepisu przesądza kwestię trybu: jeżeli w danym układzie procesowym postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydaje się z urzędu, to również postanowienie o spisie uzupełniającym zapada z urzędu, bez potrzeby składania odrębnego wniosku. Konstrukcja ta służy temu, aby obraz majątku spadkowego utrwalony w aktach sądowych był możliwie pełny i aktualny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Podstawową przesłanką jest wcześniejsze sporządzenie spisu inwentarza - art. 638(11) KPC nie dotyczy sytuacji, w której spisu w ogóle jeszcze nie było. Drugą przesłanką jest ujawnienie składnika lub długu, którego w tym spisie nie zamieszczono. Nie ma znaczenia, czy pominięcie wynikało z przeoczenia, z braku wiedzy o danym przedmiocie, czy z tego, że informacja o zobowiązaniu zmarłego dotarła do sądu dopiero później. Znaczenie ma sam fakt ujawnienia pozycji nieujętej w dotychczasowym spisie. Informacja o takim składniku może pochodzić od spadkobiercy, zapisobiercy windykacyjnego, wierzyciela, komornika sporządzającego spis albo z innych materiałów znajdujących się w aktach sprawy.

Przykład

Po śmierci spadkodawcy komornik sporządził spis inwentarza obejmujący mieszkanie, samochód i środki na rachunku bankowym. Kilka miesięcy później do sądu spadku wpływa informacja od banku, że zmarły miał zaciągnięty kredyt konsumencki, o którym w chwili spisu nikt nie wiedział, a jednocześnie spadkobierca odnajduje dokumenty potwierdzające, że zmarłemu przysługiwał udział w niezabudowanej działce. Żadna z tych pozycji nie została ujęta w pierwotnym spisie inwentarza. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 638(11) KPC i sąd spadku wydaje postanowienie o sporządzeniu uzupełniającego spisu inwentarza, obejmującego zarówno nowo ujawniony dług, jak i udział w nieruchomości.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że spis uzupełniający zastępuje spis pierwotny lub go unieważnia - w rzeczywistości go dopełnia, a oba dokumenty odczytuje się łącznie. Drugim jest założenie, że skoro pominięto tylko jeden drobny przedmiot, uzupełnienie jest zbędne; przepis nie różnicuje pozycji według ich wartości. Trzecie nieporozumienie dotyczy trybu: część osób sądzi, że zawsze konieczny jest wniosek, tymczasem tam, gdzie sam spis inwentarza zarządza się z urzędu, z urzędu następuje także jego uzupełnienie. Warto też pamiętać, że art. 638(11) KPC dotyczy strony proceduralnej, a nie samych zasad odpowiedzialności za długi spadkowe, które wynikają z przepisów prawa materialnego. W indywidualnej sprawie spadkowej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności.