Art. 63⁴.

Co stanowi przepis

Art. 63(4) KPC zawiera odesłanie: w sprawach, o których mowa w art. 63(3) KPC, do powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentów stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze. Ustawodawca nie tworzy więc dla rzecznika odrębnego, samodzielnego zestawu uprawnień procesowych, lecz przenosi na niego regulacje dotyczące udziału prokuratora w postępowaniu cywilnym. Słowo "odpowiednio" oznacza, że przepisy o prokuratorze stosuje się z uwzględnieniem odmiennego charakteru i zakresu działania rzecznika konsumentów, a niektóre z nich mogą okazać się nieprzydatne. Konstrukcja ta służy uproszczeniu ustawy: zamiast powtarzać cały zespół norm o podmiocie działającym w cudzej sprawie, prawodawca odsyła do sprawdzonego wzorca. Zakres tego odesłania jest przy tym ograniczony przedmiotowo - obejmuje wyłącznie sprawy wskazane w art. 63(3) KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów podejmuje działanie w postępowaniu cywilnym w kategorii spraw objętych art. 63(3) KPC. Warunkiem jest zatem po pierwsze status podmiotu - musi to być rzecznik konsumentów działający jako organ powiatu lub miasta na prawach powiatu - a po drugie rodzaj sprawy. Jeżeli oba warunki są spełnione, sąd oraz strony traktują pozycję procesową rzecznika według reguł przewidzianych dla prokuratora, w tym zasad dotyczących wszczęcia sprawy i przystąpienia do toczącego się postępowania. Art. 63(4) KPC nie rozstrzyga natomiast samodzielnie, w jakich sprawach rzecznik może działać - odpowiedzi na to pytanie należy szukać w art. 63(3) KPC. Poza tym zakresem odesłanie nie działa.

Przykład

Mieszkaniec powiatu zawarł umowę z przedsiębiorcą i uważa, że jej postanowienia naruszają jego prawa jako konsumenta. Zwraca się do powiatowego rzecznika konsumentów, który uznaje, że sprawa mieści się w kategorii wskazanej w art. 63(3) KPC i decyduje się na udział w postępowaniu cywilnym. Od tego momentu jego pozycja procesowa - sposób wstąpienia do sprawy, uprawnienia w toku rozprawy, relacja do konsumenta jako strony - jest oceniana według przepisów o prokuratorze, stosowanych odpowiednio na podstawie art. 63(4) KPC. Konsument nie traci przez to własnych praw procesowych i pozostaje stroną postępowania.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że rzecznik konsumentów staje się "pełnomocnikiem" konsumenta i przejmuje prowadzenie jego sprawy. Odesłanie do przepisów o prokuratorze oznacza zupełnie inną konstrukcję - działanie podmiotu publicznego w interesie ochrony praw, a nie klasyczne zastępstwo procesowe. Drugi błąd to rozciąganie art. 63(4) KPC na wszystkie sprawy konsumenckie, podczas gdy przepis odsyła wyłącznie do spraw z art. 63(3) KPC. Mylące bywa też pomijanie słowa "odpowiednio", które nakazuje ostrożne przenoszenie norm i wyklucza mechaniczne kopiowanie każdego rozwiązania przewidzianego dla prokuratora. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.