Art. 63³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 63[3] KPC przyznaje powiatowemu (miejskiemu) rzecznikowi konsumentów szczególną pozycję procesową w sprawach o ochronę konsumentów. Po pierwsze, rzecznik może samodzielnie wytoczyć powództwo na rzecz konsumenta, czyli zainicjować proces cywilny, w którym dochodzone jest roszczenie przysługujące konsumentowi, a nie samemu rzecznikowi. Po drugie, rzecznik może wstąpić do już toczącego się postępowania, i to w każdym jego stadium, a więc zarówno przed sądem pierwszej instancji, jak i na etapie postępowania odwoławczego. Warunkiem wstąpienia do sprawy jest zgoda konsumenta, którego ta sprawa dotyczy, co podkreśla, że rzecznik działa w jego interesie, a nie wbrew jego woli. Przepis nie tworzy nowych roszczeń materialnoprawnych - określa jedynie, kto i w jakim trybie może występować przed sądem w sprawach konsumenckich.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Regulacja z art. 63[3] KPC znajduje zastosowanie wyłącznie w sprawach o ochronę konsumentów, a więc w sporach, w których osoba fizyczna dokonuje z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Chodzi typowo o spory dotyczące umów sprzedaży, usług, reklamacji, rękojmi, gwarancji, klauzul niedozwolonych czy nieuczciwych praktyk rynkowych. Uprawnienie przysługuje rzecznikowi działającemu w powiecie lub w mieście na prawach powiatu, w ramach jego ustawowych zadań. Wytoczenie powództwa nie wymaga formalnej zgody konsumenta wyrażonej w takim samym trybie jak przy wstąpieniu do sprawy, natomiast wstąpienie do postępowania już zawisłego jest uzależnione od jego zgody. Rzecznik może włączyć się do sprawy również wtedy, gdy konsument prowadzi ją samodzielnie lub z pełnomocnikiem.

Przykład

Konsument kupił pralkę, która przestała działać po dwóch miesiącach, a sprzedawca odmawia uznania reklamacji, twierdząc, że usterka wynika z nieprawidłowego użytkowania. Konsument zwraca się do miejskiego rzecznika konsumentów, który po analizie dokumentów uznaje, że stanowisko sprzedawcy jest bezpodstawne, i wytacza powództwo o zwrot ceny na rzecz konsumenta. W innym wariancie konsument sam złożył już pozew, a dopiero w toku procesu zwrócił się o pomoc - wtedy rzecznik, za jego pisemną zgodą, może wstąpić do sprawy, choćby toczyła się już w drugiej instancji. Jego udział wzmacnia argumentację prawną, choć wyrok i tak dotyczy roszczenia konsumenta.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że rzecznik konsumentów staje się stroną procesu i to jemu przysługuje zasądzone świadczenie - tymczasem działa on na rzecz konsumenta, który pozostaje uprawnionym z wyroku. Mylne jest też założenie, że rzecznik ma obowiązek podjąć każdą sprawę: art. 63[3] KPC formułuje uprawnienie, a nie obowiązek, a ocena zasadności sprawy należy do rzecznika. Nie jest również prawdą, że wstąpienie do postępowania możliwe jest tylko na jego początku - przepis wyraźnie dopuszcza to w każdym stadium sprawy. Wreszcie rzecznik nie działa w sporach między przedsiębiorcami ani w sprawach, w których kupujący nabywał towar na potrzeby swojej firmy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem lub bezpośrednio z rzecznikiem konsumentów.