Art. 63².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 63² KPC jest przepisem odsyłającym: nie tworzy samodzielnej, nowej instytucji procesowej, lecz wskazuje, według jakich reguł ma działać inspektor pracy w postępowaniu cywilnym. Stanowi on, że w sprawach wymienionych w artykule poprzedzającym, czyli w sprawach, w których inspektor pracy może wytaczać powództwa na rzecz obywateli oraz wstępować do toczących się postępowań, stosuje się do niego odpowiednio przepisy o prokuratorze. Oznacza to, że pozycja procesowa inspektora pracy jest ukształtowana na wzór pozycji prokuratora występującego w procesie cywilnym, choć wyłącznie w granicach spraw objętych jego kompetencją. Zwrot "odpowiednio" ma istotne znaczenie: część przepisów o prokuratorze stosuje się wprost, część z modyfikacjami wynikającymi ze specyfiki roli inspektora, a niektóre mogą nie znaleźć zastosowania w ogóle. Konstrukcja ta pozwala uniknąć powtarzania w kodeksie całego zestawu regulacji dotyczących udziału podmiotu działającego w cudzym interesie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis uruchamia się dopiero wtedy, gdy inspektor pracy podejmuje czynność procesową w sprawie należącej do kategorii wskazanej w przepisie poprzedzającym. Nie dotyczy więc czynności kontrolnych czy administracyjnych podejmowanych przez inspektora poza postępowaniem sądowym. Znaczenie art. 63² KPC ujawnia się przy ocenie tego, czy inspektor może samodzielnie wytoczyć powództwo, w jakim charakterze uczestniczy w sprawie, jak wygląda jego udział obok osoby, na rzecz której działa, oraz jakie ma uprawnienia w zakresie czynności procesowych. Regulacja ma charakter techniczny, ale bezpośrednio przekłada się na uprawnienia stron i na sposób prowadzenia sprawy przez sąd.

Przykład

Pracownik zatrudniony w zakładzie produkcyjnym twierdzi, że mimo faktycznego wykonywania pracy w warunkach właściwych dla stosunku pracy zawarto z nim umowę cywilnoprawną. Inspektor pracy, działając w sprawie objętej zakresem art. 63¹ KPC, wytacza powództwo na rzecz tego pracownika. Od chwili wniesienia pozwu jego pozycję procesową ocenia się przez pryzmat przepisów o prokuratorze stosowanych odpowiednio, co dotyczy między innymi tego, że osoba, na rzecz której wytoczono powództwo, może przystąpić do sprawy. Sąd, rozstrzygając wątpliwości proceduralne dotyczące roli inspektora, sięga właśnie do art. 63² KPC i do przepisów o udziale prokuratora w procesie cywilnym.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że inspektor pracy staje się stroną sporu w znaczeniu materialnym - działa on w cudzym interesie, a nie dochodzi własnego roszczenia. Drugim jest rozciąganie art. 63² KPC na wszystkie sprawy z zakresu prawa pracy, podczas gdy przepis odsyła wyłącznie do spraw wskazanych w artykule poprzedzającym. Trzecim nieporozumieniem jest odczytywanie odesłania jako pełnego zrównania inspektora z prokuratorem; słowo "odpowiednio" wymaga każdorazowej oceny, czy dany przepis pasuje do sytuacji inspektora. Zdarza się także mylenie tego udziału z reprezentacją pracownika przez pełnomocnika, co jest instytucją zupełnie odrębną. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.