Art. 63.

Art. 63 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) przewiduje szczególne uprawnienie dla organizacji pozarządowych wymienionych w poprzednich artykułach KPC. Przepis stanowi, że takie organizacje, które nie występują formalnie jako strona w postępowaniu, mogą mimo to wpłynąć na przebieg sprawy przez przedstawienie sądowi swojego istotnego poglądu. Ten pogląd musi być wyrażony w formie uchwały lub oświadczenia organów organizacji, które są do tego odpowiednio upoważnione, czyli mają formalne umocowanie do reprezentowania. W ten sposób ustawodawca dopuścił do udziału organizacje wspierające wymiar sprawiedliwości swoją wiedzą lub interesem społecznym bez konieczności angażowania ich jako stron postępowania. Przepis ma na celu wzbogacenie materiału dowodowego lub argumentacyjnego rozpatrywanej sprawy o opinię specjalistycznych lub społecznie istotnych grup, co może mieć wpływ na podjęcie decyzji przez sąd. Art. 63 nie określa jaki rodzaj spraw dotyczy przedstawiania takich poglądów, lecz wskazuje na istotność informacji dla oceny sytuacji procesowej. Przepis stosuje się w sytuacjach, gdy organizacja jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy lub ma ekspertyzę, która może przyczynić się do prawidłowego rozstrzygnięcia. Warunkiem jest jednak to, że nie uczestniczy jako strona, dlatego organizacje te nie mają władztwa procesowego, lecz ograniczają się do formułowania swojej opinii. Przykład zastosowania art. 63 KPC to sytuacja, kiedy organizacja zajmująca się ochroną praw konsumentów, niebędąca stroną w sporze sądowym, dostarcza do sądu uchwałę swojego zarządu wyrażającą stanowisko odnośnie do praktyk przedsiębiorcy będącego stroną postępowania. Taki materiał procesowy może pomóc sądowi w ocenie legalności działania pozwanego lub w szerszym kontekście wpływu sprawy na zbiorowe interesy konsumentów. Do częstych nieporozumień związanych z tym przepisem należy mylenie roli organizacji prezentujących pogląd z rolą pełnoprawnego uczestnika postępowania, co może prowadzić do błędów proceduralnych, np. niezachowania odpowiedniej formy oświadczenia lub próby ingerencji w proces bez formalnego umocowania. Ponadto bywa, że strony lub sąd nie doceniają znaczenia takiego poglądu, co może utrudniać efektywne uwzględnienie go przy rozstrzyganiu. W odniesieniu do art. 63 KPC wskazane jest, by organizacje dokładnie przestrzegały wymogów formalnych i by sąd właściwie ocenił przedstawiany materiał. W indywidualnych przypadkach interpretacja i zastosowanie tego artykułu może wymagać konsultacji z prawnikiem, zwłaszcza gdy kwestie proceduralne są bardziej złożone.