Art. 610⁵.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 610(5) KPC rozstrzyga, kto i w jaki sposób wprowadza w życie prawomocne orzeczenie sądu o przepadku towaru. Przepis wskazuje jednoznacznie jeden podmiot wykonawczy: właściwy organ celny. Sąd cywilny orzeka więc o samym przepadku, natomiast czynności faktyczne i prawne prowadzące do przejęcia towaru należą już do administracji celnej. Druga część normy określa tryb: wykonanie następuje na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji sądowej. Dodatkowo ustawodawca nakazuje uwzględniać przepisy prawa celnego, które mogą modyfikować lub uzupełniać ogólne reguły egzekucji administracyjnej wobec towarów objętych nadzorem celnym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis wchodzi w grę dopiero na etapie wykonawczym, czyli wtedy, gdy istnieje już orzeczenie sądu o przepadku towaru wydane w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy tego działu Kodeksu postępowania cywilnego. Warunkiem uruchomienia procedury jest zatem istnienie tytułu w postaci orzeczenia, a nie samo podejrzenie naruszenia przepisów celnych. Art. 610(5) KPC nie reguluje przesłanek przepadku ani przebiegu postępowania rozpoznawczego - dotyczy wyłącznie etapu następującego po rozstrzygnięciu sądu. Znaczenie ma także element ustrojowy: to przepisy odrębne wskazują, który konkretnie organ celny jest właściwy w danej sprawie, a Kodeks jedynie odsyła do tej właściwości. Odesłanie do postępowania egzekucyjnego w administracji oznacza, że środki, terminy i środki zaskarżenia na tym etapie wynikają z tamtej ustawy.

Przykład zastosowania

Sąd orzeka przepadek partii towaru zatrzymanego przy próbie wprowadzenia na obszar celny z naruszeniem przepisów. Po uprawomocnieniu się orzeczenia zainteresowany nie kieruje sprawy do komornika sądowego, ponieważ nie jest to droga właściwa. Aktami wykonawczymi zajmuje się właściwy organ celny, który przejmuje towar, dokumentuje jego stan i prowadzi dalsze czynności zgodnie z przepisami o egzekucji administracyjnej oraz z regulacjami celnymi dotyczącymi postępowania z towarami przejętymi na rzecz Skarbu Państwa. Ewentualne zarzuty co do sposobu prowadzenia tych czynności rozpatrywane są w trybie administracyjnym, a nie przed sądem cywilnym prowadzącym sprawę o przepadek.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że orzeczenie o przepadku wykonuje komornik sądowy albo że można je wykonać na podstawie klauzuli wykonalności w trybie egzekucji sądowej. Drugim nieporozumieniem jest zacieranie granicy między etapem orzekania a etapem wykonania: zastrzeżenia merytoryczne wobec samego przepadku należy zgłaszać w postępowaniu sądowym, a nie dopiero wobec organu celnego. Bywa też mylnie przyjmowane, że odesłanie do egzekucji administracyjnej wyłącza stosowanie prawa celnego, podczas gdy art. 610(5) KPC nakazuje uwzględniać oba zbiory przepisów łącznie. Warto również pamiętać, że przepis nie przesądza samodzielnie, który organ celny jest właściwy - wynika to z odrębnych regulacji. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o kwestionowanie czynności wykonawczych, warto skonsultować się z prawnikiem.