Co stanowi przepis
Art. 6 KPC formułuje zasadę sprawności i szybkości postępowania cywilnego, rozdzielając ją na dwa adresowane odmiennie obowiązki. Zgodnie z § 1 sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania oraz dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie zapadło już na pierwszym posiedzeniu. Ten cel jest jednak wyraźnie ograniczony zastrzeżeniem: dążenie do szybkiego zakończenia sprawy jest powinnością tylko wtedy, gdy jest możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Paragraf 2 kieruje obowiązek do stron i uczestników postępowania - mają one przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki, tak aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko. Przepis wyraża więc myśl, że za tempo procesu odpowiada nie tylko sąd, lecz również sami zainteresowani.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Zasada z art. 6 KPC obowiązuje w całym postępowaniu cywilnym i na każdym jego etapie, od wniesienia pozwu lub wniosku aż po zakończenie sprawy. Adresatem § 1 jest sąd, który organizuje przebieg postępowania, wyznacza posiedzenia i decyduje o czynnościach dowodowych. Adresatem § 2 są strony procesu, a w postępowaniu nieprocesowym - uczestnicy, niezależnie od tego, czy działają samodzielnie, czy przez pełnomocnika. Przepis ma charakter zasady ogólnej i jest odczytywany łącznie ze szczegółowymi regulacjami Kodeksu, które dotyczą przygotowania rozprawy oraz terminów na przedstawianie twierdzeń i wniosków dowodowych. Sam art. 6 KPC nie określa przy tym żadnej sankcji za spóźnione powoływanie faktów - wynika ona z innych przepisów ustawy.
Przykład
Powód wnosi pozew o zapłatę wynagrodzenia za wykonaną usługę i dołącza umowę oraz fakturę. Pozwany w odpowiedzi na pozew podnosi, że usługa została wykonana wadliwie, ale dowody na tę okoliczność - zdjęcia i zeznania świadka - zamierza zgłosić "na dalszym etapie". Zgodnie z art. 6 § 2 KPC powinien powołać je bez zwłoki, już w pierwszym piśmie, ponieważ ich zatrzymywanie opóźnia sprawę i naraża go na ryzyko pominięcia spóźnionych twierdzeń. Sąd, realizując art. 6 § 1 KPC, może dążyć do przeprowadzenia całego postępowania dowodowego na jednym posiedzeniu, jeżeli materiał zgromadzony przez strony na to pozwala.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 6 § 1 KPC jako gwarancji, że sprawa zakończy się na pierwszym posiedzeniu. Przepis mówi o dążeniu do tego celu i tylko wtedy, gdy nie ucierpi na tym wyjaśnienie sprawy - rzetelność ustaleń ma pierwszeństwo przed samym tempem. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że szybkość postępowania to wyłącznie problem sądu; § 2 wyraźnie obciąża także strony. Trzeci błąd polega na traktowaniu art. 6 KPC jako samodzielnej podstawy skargi na przewlekłość lub wniosku o odrzucenie dowodów przeciwnika - służą temu odrębne regulacje. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
