Co stanowi przepis
Art. 598(12a) KPC przewiduje możliwość ponownego uruchomienia postępowania wykonawczego uregulowanego w art. 598(6)-598(12) KPC, czyli postępowania zmierzającego do przymusowego odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. Kluczowe jest to, że do takiego ponownego podjęcia czynności nie jest potrzebne nowe orzeczenie sądu opiekuńczego - wystarczy to samo postanowienie, o którym mowa w art. 598(5) § 1 lub § 2 KPC. Przepis wprowadza jednak dwa ograniczenia. Po pierwsze, zachowanie zobowiązanego sprzeczne z treścią postanowienia musi nastąpić w okresie trzech miesięcy od jego wydania albo od uprawomocnienia się. Po drugie, okoliczności uzasadniające wydanie postanowienia nie mogą ulec zmianie, a więc sytuacja faktyczna dziecka i stron musi pozostać zasadniczo taka sama.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Regulacja dotyczy spraw, w których sąd rozstrzygnął o władzy rodzicielskiej, miejscu zamieszkania dziecka, opiece lub kontaktach z dzieckiem, a osoba zobowiązana nie zastosowała się do tego rozstrzygnięcia. Zastosowanie art. 598(12a) KPC wchodzi w grę wtedy, gdy postępowanie o przymusowe odebranie zostało już wcześniej przeprowadzone albo zakończone, a zobowiązany ponownie postąpił wbrew treści postanowienia. Przepis odnosi się do zachowań podjętych w trzymiesięcznym okresie liczonym stosownie do tego, czy postanowienie podlegało natychmiastowemu wykonaniu, czy wymagało uprawomocnienia. Poza tym oknem czasowym lub w razie istotnej zmiany okoliczności konieczne będzie zwrócenie się do sądu opiekuńczego na zasadach ogólnych.
Przykład
Sąd ustalił, że dziecko zamieszkuje z matką, a postanowienie się uprawomocniło. Ojciec, u którego dziecko przebywało w czasie kontaktów, nie oddał go i po interwencji kuratora sądowego dziecko zostało odebrane w trybie art. 598(6) i następnych KPC. Sześć tygodni później ojciec ponownie zatrzymał dziecko po weekendowych kontaktach i odmówił jego wydania. Ponieważ nie minęły trzy miesiące od uprawomocnienia postanowienia, a sytuacja rodzinna nie uległa zmianie, postępowanie o odebranie może zostać podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia, bez potrzeby uzyskiwania kolejnego orzeczenia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że przepis pozwala na wielokrotne wykonywanie postanowienia bezterminowo - termin trzech miesięcy jest wyraźnie zakreślony i jego upływ zamyka tę uproszczoną drogę. Drugie nieporozumienie polega na pomijaniu przesłanki niezmienności okoliczności: jeżeli od wydania postanowienia zmieniła się sytuacja dziecka lub stron, właściwe będzie postępowanie o zmianę rozstrzygnięcia. Zdarza się także mylenie tego trybu z egzekucją świadczeń pieniężnych lub z postępowaniem o wykonanie kontaktów, które rządzą się odrębnymi zasadami. Wreszcie art. 598(12a) KPC nie zastępuje merytorycznej oceny sądu opiekuńczego co do dobra dziecka. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni stan faktyczny i wskaże właściwy tryb działania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
