Art. 598^5a.

Co stanowi przepis

Art. 598(5a) KPC nakłada na sąd wskazany w art. 518(2) § 1 KPC obowiązek informacyjny o charakterze czysto proceduralnym. Sąd ten ma zawiadomić uczestników postępowania, prokuratora, podmioty wymienione w art. 519(1) § 2(2) KPC oraz sąd okręgowy, który wydał orzeczenie w sprawie w pierwszej instancji, o dwóch zdarzeniach: o wstrzymaniu wykonania postanowienia w przedmiocie odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką oraz o uzyskaniu przez to postanowienie wykonalności. Przepis nie reguluje więc samych przesłanek wstrzymania wykonania ani tego, kiedy postanowienie staje się wykonalne - to wynika z innych przepisów. Jego rola sprowadza się do zapewnienia, aby wszyscy zainteresowani dowiedzieli się, czy postanowienie o odebraniu osoby może być w danym momencie realizowane, czy też jego wykonanie pozostaje zawieszone. Adresatem obowiązku jest sąd, a nie strona, co oznacza, że zawiadomienie następuje z urzędu.

Kiedy ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, w których orzeczenie pierwszoinstancyjne wydał sąd okręgowy, a dalszy tok sprawy toczy się przed sądem, o którym mowa w art. 518(2) § 1 KPC. Obowiązek aktualizuje się w dwóch momentach: gdy wykonanie postanowienia zostaje wstrzymane oraz gdy postanowienie uzyskuje wykonalność. Krąg zawiadamianych podmiotów jest zamknięty i wymieniony wprost w art. 598(5a) KPC. Zawiadomienie ma znaczenie praktyczne przede wszystkim dla organów odpowiedzialnych za dalsze czynności wykonawcze, w tym dla sądu okręgowego pierwszej instancji, w którego aktach toczą się dalsze etapy sprawy.

Przykład

Sąd okręgowy orzekł o odebraniu dziecka i wydaniu go rodzicowi mieszkającemu za granicą. Po wniesieniu środka zaskarżenia sąd wskazany w art. 518(2) § 1 KPC wstrzymuje wykonanie tego postanowienia, aby uniknąć nieodwracalnych skutków przed rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z art. 598(5a) KPC sąd ten zawiadamia o wstrzymaniu oboje rodziców jako uczestników, prokuratora, podmioty z art. 519(1) § 2(2) KPC oraz sąd okręgowy, który orzekał w pierwszej instancji. Gdy później postanowienie uzyska wykonalność, ci sami adresaci otrzymają kolejne zawiadomienie, dzięki czemu czynności zmierzające do odebrania dziecka mogą zostać podjęte we właściwym momencie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie zawiadomienia jako samodzielnej podstawy wstrzymania wykonania - art. 598(5a) KPC jedynie informuje o zdarzeniu, które nastąpiło na innej podstawie prawnej. Drugim jest przekonanie, że zawiadomienie trzeba wywołać wnioskiem uczestnika; sąd działa z urzędu. Po trzecie, brak zawiadomienia nie oznacza automatycznie, że postanowienie nie jest wykonalne - o wykonalności decyduje stan prawny, a nie doręczenie informacji. Wreszcie mylone bywa wstrzymanie wykonania z uchyleniem orzeczenia; wstrzymanie jest stanem przejściowym, który może ustać. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza dotyczącej odebrania dziecka, warto skonsultować się z prawnikiem.