Art. 598⁵.

Co stanowi przepis

Art. 598(5) KPC wskazuje, jakie elementy musi zawierać postanowienie o odebraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. Zgodnie z § 1 sąd zawsze określa w takim postanowieniu termin, w jakim zobowiązany ma oddać uprawnionemu dziecko lub inną osobę objętą władzą rodzicielską albo opieką. W § 2 przewidziano odrębne rozwiązanie dla spraw prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę: sąd nakazuje zobowiązanemu zapewnić powrót osoby do państwa jej miejsca stałego pobytu sprzed naruszenia prawa, w terminie nieprzekraczającym dwóch tygodni od uprawomocnienia się postanowienia. Paragraf 3 nakłada obowiązek sporządzenia uzasadnienia z urzędu w terminie dwóch tygodni od ogłoszenia oraz doręczenia postanowienia z uzasadnieniem uczestnikom i prokuratorowi, z wyłączeniem art. 328 § 1(1) KPC. Paragrafy 4 i 5 przesądzają, że orzeczenie w sprawie haskiej staje się skuteczne i wykonalne dopiero po uprawomocnieniu (z zastrzeżeniem art. 388(1) i art. 388(3) KPC), o czym sąd poucza strony, oraz że nie stosuje się art. 577 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu nieprocesowym o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, gdy sąd uwzględnia wniosek. Paragraf 1 obejmuje wszystkie takie sprawy, także czysto krajowe, w których dziecko jest zatrzymywane przez osobę nieuprawnioną. Paragrafy 2-5 dotyczą wyłącznie spraw transgranicznych rozpoznawanych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., w których chodzi o powrót dziecka do państwa stałego pobytu. W tych sprawach ustawodawca przewidział przyspieszone i sformalizowane reguły uzasadniania oraz odmienny moment wykonalności orzeczenia.

Przykład

Rodzic mieszkający na stałe z dzieckiem w innym państwie wywozi je do Polski bez zgody drugiego rodzica i nie zamierza wracać. Drugi rodzic składa wniosek o nakazanie powrotu dziecka w trybie konwencji haskiej, a sąd wniosek uwzględnia. W postanowieniu sąd nakazuje zobowiązanemu zapewnić powrót dziecka do państwa jego dotychczasowego miejsca stałego pobytu w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Uzasadnienie sąd sporządza z urzędu w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia i doręcza je uczestnikom oraz prokuratorowi, bez konieczności składania wniosku o uzasadnienie.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że postanowienie wydane w sprawie haskiej można wykonać natychmiast po ogłoszeniu - z § 4 wynika, że jest ono skuteczne i wykonalne dopiero po uprawomocnieniu, z zastrzeżeniem art. 388(1) i art. 388(3) KPC. Mylące bywa też oczekiwanie, że o uzasadnienie trzeba wnioskować i wnosić opłatę; w tych sprawach sporządza się je z urzędu. Nie należy również zakładać, że orzeczenie da się w każdej chwili zmienić na podstawie art. 577 KPC, ponieważ przepis ten w sprawach haskich został wyłączony. Wreszcie termin z § 1 nie jest terminem dowolnym dla zobowiązanego, lecz wyznaczonym przez sąd elementem treści orzeczenia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.