Co dokładnie stanowi przepis
Art. 598³ KPC nakłada na sąd obowiązek działania w sytuacji, w której nie jest znane miejsce pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej albo pozostającej pod opieką. Przepis stanowi, że sąd "przeprowadzi stosowne dochodzenie" w celu ustalenia miejsca pobytu takiej osoby, a więc nie pozostawia sądowi swobody co do samego podjęcia czynności, lecz jedynie co do doboru środków. Ustawodawca wskazuje przykładowo jeden z takich środków: sąd może zażądać ustalenia miejsca pobytu przez Policję. Użycie zwrotu "w szczególności" oznacza, że katalog czynności nie jest zamknięty - sąd może zwracać się także do innych podmiotów i organów w granicach swoich kompetencji. Celem regulacji jest zapewnienie realnej ochrony dziecka lub podopiecznego, ponieważ bez ustalenia, gdzie ta osoba przebywa, sąd opiekuńczy nie jest w stanie skutecznie wykonywać swoich zadań.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się w postępowaniach prowadzonych przez sąd opiekuńczy, dotyczących osób pozostających pod władzą rodzicielską lub pod opieką. Warunkiem uruchomienia obowiązku z art. 598³ KPC jest stan niewiedzy sądu co do miejsca pobytu takiej osoby - może on wynikać z wyprowadzki rodzica z dzieckiem bez podania adresu, z ukrywania dziecka, z zaniedbania obowiązku informowania sądu albo po prostu z braku aktualnych danych adresowych. Nie ma znaczenia, czy nieznajomość miejsca pobytu jest zawiniona przez kogokolwiek. Przepis może być stosowany zarówno na etapie rozpoznawania sprawy, jak i przy wykonywaniu wcześniej wydanych orzeczeń opiekuńczych. Sąd podejmuje czynności z urzędu, choć w praktyce impulsem bywa informacja od uczestnika postępowania lub kuratora.
Przykład zastosowania
Sąd opiekuńczy prowadzi postępowanie dotyczące ograniczenia władzy rodzicielskiej i wyznacza termin wysłuchania, jednak korespondencja kierowana na znany adres wraca z adnotacją, że adresat się wyprowadził. Druga strona twierdzi, że matka wraz z dzieckiem zmieniła miejsce zamieszkania i nie podała nowego adresu, a znajomi nie mają kontaktu z rodziną. W takiej sytuacji sąd, działając na podstawie art. 598³ KPC, podejmuje czynności zmierzające do ustalenia miejsca pobytu dziecka i zwraca się do Policji o ustalenie, gdzie ono aktualnie przebywa. Po uzyskaniu informacji sąd może kontynuować postępowanie, doręczyć pisma i zlecić wywiad środowiskowy w nowym miejscu pobytu dziecka.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie tego przepisu jako podstawy do "poszukiwania" osoby dorosłej, na przykład rodzica - regulacja dotyczy osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. Drugim jest przekonanie, że sąd może działać dopiero na wniosek; obowiązek ma charakter urzędowy. Trzecie nieporozumienie polega na utożsamianiu żądania skierowanego do Policji z poszukiwaniem osoby zaginionej lub ściganiem karnym - chodzi wyłącznie o czynność pomocniczą wobec postępowania cywilnego. Warto też pamiętać, że ustalenie miejsca pobytu nie przesądza samo w sobie o treści przyszłego rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
