Art. 598²².

Co stanowi przepis

Art. 598(22) KPC jest przepisem odsyłającym. Nakazuje on stosować odpowiednio przepisy oddziału regulującego postępowanie o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką również do sytuacji, w której sąd orzekł, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Chodzi więc o rozstrzygnięcia potocznie określane jako piecza naprzemienna, w których dziecko na przemian przebywa raz u jednego, raz u drugiego rodzica. Przepis nie tworzy odrębnej, nowej procedury, lecz rozciąga istniejący mechanizm przymusowego wykonania orzeczeń dotyczących miejsca pobytu dziecka na ten szczególny model organizacji opieki. Słowo "odpowiednio" oznacza, że dotychczasowe przepisy stosuje się z uwzględnieniem specyfiki naprzemiennego zamieszkiwania, a więc niektóre z nich wprost, inne z modyfikacjami wynikającymi z cyklicznego charakteru okresów pobytu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Warunkiem sięgnięcia po art. 598(22) KPC jest istnienie orzeczenia sądu, które określa, że dziecko mieszka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Przepis wchodzi w grę wtedy, gdy takie orzeczenie nie jest dobrowolnie wykonywane, to jest gdy rodzic, u którego dziecko aktualnie przebywa, nie wydaje go drugiemu rodzicowi w terminie wynikającym z ustalonego harmonogramu. Wówczas rodzic uprawniony może zainicjować postępowanie zmierzające do przymusowego odebrania dziecka, prowadzone według zasad przewidzianych dla odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej. Znaczenie ma zatem nie nazwa użyta w orzeczeniu, lecz jego treść: decyduje to, czy sąd rzeczywiście określił naprzemienne, powtarzające się okresy zamieszkiwania dziecka u obojga rodziców.

Przykład

Sąd ustalił, że dziecko mieszka z matką w tygodniach parzystych, a z ojcem w tygodniach nieparzystych, przy czym przekazanie następuje w niedzielę wieczorem. Przez kilka miesięcy harmonogram jest realizowany bez zakłóceń, jednak w pewnym momencie jeden z rodziców przestaje wydawać dziecko na kolejne okresy i nie reaguje na wezwania drugiego rodzica. Rodzic, u którego dziecko powinno w danym tygodniu przebywać, może wystąpić do sądu o wszczęcie postępowania o przymusowe odebranie dziecka. Dzięki art. 598(22) KPC nie ma potrzeby uzyskiwania odrębnego orzeczenia o odebraniu, ponieważ istniejące rozstrzygnięcie o naprzemiennym zamieszkiwaniu jest wystarczającą podstawą.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że orzeczenie o naprzemiennym zamieszkiwaniu nie nadaje się do przymusowego wykonania i wymaga nowej sprawy sądowej o miejsce pobytu dziecka. Drugim jest utożsamianie tego mechanizmu z egzekucją kontaktów, która ma odrębną podstawę i inny przebieg. Kolejne nieporozumienie polega na oczekiwaniu, że postępowanie będzie automatyczne i natychmiastowe, podczas gdy zawsze uwzględnia się dobro dziecka i okoliczności konkretnej sprawy. Warto też pamiętać, że odesłanie ma charakter odpowiedni, a nie dosłowny, więc nie każdy szczegół przepisów o odebraniu znajdzie identyczne zastosowanie. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dochodzi do konfliktu wokół harmonogramu, warto skonsultować się z prawnikiem.