Co stanowi przepis
Art. 598(16) KPC opisuje drugi etap postępowania o wykonywanie kontaktów z dzieckiem. Pierwszym etapem jest zagrożenie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, o którym mowa w art. 598(15) KPC. Jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy takim nakazem zagroził, nadal nie wypełnia swojego obowiązku, sąd nakazuje jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. W wyjątkowych wypadkach sąd może zmienić wysokość sumy przyjętej wcześniej w postanowieniu o zagrożeniu, jeżeli zmieniły się okoliczności sprawy. Paragraf 2 nakazuje stosować tę samą regułę odpowiednio wtedy, gdy zagrożenie zapłatą wynikało z art. 582(1) § 3 KPC, a osoba naruszyła obowiązek płynący z orzeczenia o kontaktach. Zgodnie z § 3 na postanowienie sądu przysługuje zażalenie, a § 4 przesądza, że prawomocne postanowienie nakazujące zapłatę jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się dopiero wtedy, gdy wcześniej zapadło prawomocne postanowienie o zagrożeniu nakazaniem zapłaty. Konieczne jest zatem, aby istniało orzeczenie lub ugoda określające kontakty z dzieckiem, aby sąd uprzedził zobowiązanego o konsekwencjach finansowych i aby mimo tego doszło do dalszych naruszeń. Sąd bada wtedy, ile razy obowiązek nie został wykonany, i mnoży ustaloną wcześniej stawkę przez liczbę naruszeń. Postępowanie toczy się na wniosek osoby uprawnionej do kontaktu, a sąd opiekuńczy działa w tym samym postępowaniu wykonawczym. Zmiana wysokości sumy jest wyjątkiem, a nie regułą, i wymaga wykazania istotnej zmiany okoliczności, na przykład drastycznej zmiany sytuacji majątkowej zobowiązanego.
Przykład
Sąd ustalił kontakty ojca z dzieckiem w co drugi weekend i zagroził matce nakazaniem zapłaty 300 zł za każde naruszenie. Mimo to w kolejnych trzech terminach matka nie wydała dziecka, nie wskazując żadnej przeszkody. Ojciec złożył wniosek, a sąd opiekuńczy nakazał zapłatę 900 zł, czyli sumy odpowiadającej trzem naruszeniom. Po uprawomocnieniu się postanowienia ojciec może od razu skierować sprawę do komornika, ponieważ orzeczenie jest tytułem wykonawczym bez klauzuli wykonalności.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd od razu nakazuje zapłatę - bez wcześniejszego prawomocnego zagrożenia z art. 598(15) KPC nakaz z art. 598(16) KPC nie może zapaść. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tej sumy jak odszkodowania czy alimentów; jest to środek przymuszający, płatny na rzecz uprawnionego do kontaktu. Trzeci błąd polega na sądzeniu, że kwotę można dowolnie negocjować - sąd wylicza ją mechanicznie według liczby naruszeń, a modyfikacja stawki jest wyjątkiem. Nieporozumieniem jest też przekonanie, że po uzyskaniu postanowienia trzeba osobno wnosić o klauzulę wykonalności. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena naruszeń i ich liczby zależy od okoliczności konkretnego przypadku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
