Art. 598¹⁵.

Co stanowi przepis

Art. 598(15) KPC wprowadza pierwszy etap sądowego mechanizmu wykonywania orzeczeń i ugód dotyczących kontaktów z dzieckiem. Zgodnie z § 1, jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów, sąd opiekuńczy zagrozi jej nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu, i to za każde naruszenie obowiązku. Ustalając wysokość tej sumy, sąd ma obowiązek uwzględnić sytuację majątkową osoby, której zagrożenie dotyczy. Paragraf 2 przewiduje rozwiązanie symetryczne: jeżeli obowiązki narusza osoba uprawniona do kontaktu albo osoba, której kontaktu zakazano, sąd zagrozi jej nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby sprawującej pieczę, stosując odpowiednio § 1. Na postanowienia wydane na podstawie § 1 i § 2 przysługuje zażalenie (§ 3).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Podstawowym warunkiem jest istnienie tytułu określającego kontakty: prawomocnego orzeczenia sądu albo ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem. Bez takiego tytułu nie da się mówić o naruszeniu obowiązków w rozumieniu art. 598(15) KPC. Drugą przesłanką jest niewykonywanie lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków, a więc zarówno całkowite uniemożliwianie spotkań, jak i działania pozorne, na przykład systematyczne skracanie kontaktu czy utrudnianie jego przebiegu. Przepis obejmuje obie strony relacji, dzięki czemu chroni nie tylko rodzica uprawnionego do spotkań, lecz także rodzica sprawującego pieczę, gdy druga strona nie odbiera dziecka, nie odwozi go w terminie albo łamie zakaz kontaktu. Postępowanie toczy się przed sądem opiekuńczym i kończy się postanowieniem o charakterze ostrzegawczym, poprzedzającym ewentualne nakazanie zapłaty.

Przykład

Sąd ustalił, że ojciec spotyka się z synem w co drugi weekend od piątku do niedzieli. Matka przez kilka kolejnych terminów nie wydaje dziecka, powołując się na jego zmęczenie i zajęcia dodatkowe, choć nie przedstawia zaświadczeń lekarskich. Ojciec składa wniosek do sądu opiekuńczego, który po zbadaniu sytuacji majątkowej matki zagraża jej nakazaniem zapłaty określonej kwoty na jego rzecz za każde kolejne naruszenie. Gdyby to ojciec regularnie nie odwoził dziecka o umówionej godzinie, matka mogłaby wystąpić z analogicznym wnioskiem na podstawie § 2.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że postanowienie z art. 598(15) KPC od razu oznacza obowiązek zapłaty. Jest to wyłącznie zagrożenie, czyli ostrzeżenie, a rzeczywisty nakaz zapłaty wymaga odrębnego etapu postępowania po kolejnym naruszeniu. Drugie nieporozumienie dotyczy charakteru świadczenia: nie jest to alimenty ani kara grzywny, lecz suma płatna na rzecz drugiej strony. Mylne jest też założenie, że ustne ustalenia rodziców wystarczą - podstawą musi być orzeczenie albo ugoda sądowa lub mediacyjna. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.