Co stanowi przepis
Art. 598(13) KPC jest przepisem odsyłającym. Nakazuje on odpowiednie stosowanie regulacji zawartych w art. 598(6)-598(12) KPC, czyli całego zestawu norm o przymusowym wykonaniu orzeczenia nakazującego odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, do dwóch dodatkowych kategorii rozstrzygnięć. Pierwszą stanowią orzeczenia wydane na zasadzie art. 569 § 2 KPC, a więc zarządzenia sądu opiekuńczego podejmowane w wypadkach nagłych, dotyczące odebrania takiej osoby. Drugą kategorią są orzeczenia o umieszczeniu małoletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w rodzinie zastępczej. Dzięki temu odesłaniu nie trzeba było powielać w kodeksie identycznych rozwiązań proceduralnych - ustawodawca przenosi na te sytuacje gotowy mechanizm wykonawczy, w tym udział kuratora sądowego i zasady współdziałania z Policją.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis staje się aktualny dopiero na etapie wykonania orzeczenia, a nie na etapie jego wydawania. Warunkiem jest istnienie prawomocnego lub podlegającego wykonaniu rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego, które nie zostało dobrowolnie zrealizowane przez osobę zobowiązaną do wydania małoletniego lub innej osoby objętej ochroną. Znajdzie zastosowanie zarówno wtedy, gdy sąd działał w trybie nagłym na podstawie art. 569 § 2 KPC, jak i wtedy, gdy orzeczono o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Słowo "odpowiednio" oznacza, że przepisy art. 598(6)-598(12) KPC stosuje się z uwzględnieniem specyfiki danej sprawy - niektóre z nich wprost, inne z modyfikacjami, a te, które do danej sytuacji nie przystają, w ogóle.
Przykład
Sąd opiekuńczy, po zawiadomieniu o zagrożeniu dobra dziecka, wydaje w trybie nagłym zarządzenie o odebraniu ośmiolatka i umieszczeniu go w rodzinie zastępczej. Rodzic, u którego dziecko przebywa, nie wydaje go dobrowolnie i nie stawia się na wezwania. W takiej sytuacji, dzięki odesłaniu z art. 598(13) KPC, wykonanie orzeczenia następuje według tych samych reguł co przy klasycznym odebraniu osoby: czynności podejmuje kurator sądowy, który może w razie potrzeby żądać pomocy odpowiednich służb. Postępowanie jest prowadzone tak, aby ograniczyć obciążenie psychiczne dziecka.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 598(13) KPC tworzy nową, samodzielną podstawę odebrania dziecka - w rzeczywistości jedynie rozszerza zakres stosowania istniejących przepisów wykonawczych. Drugim jest utożsamianie tego trybu z egzekucją komorniczą; czynności wykonuje kurator sądowy, a nie komornik. Trzecim nieporozumieniem bywa założenie, że orzeczenie o umieszczeniu w pieczy zastępczej wykonuje się automatycznie, bez odrębnych czynności sądu. Wreszcie odesłanie "odpowiednie" nie oznacza mechanicznego przenoszenia wszystkich reguł bez oceny ich przystawalności. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
