Art. 598¹¹.

Co stanowi przepis

Art. 598[11] KPC reguluje sytuacje, w których przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką napotyka realne przeszkody. Paragraf 1 nakłada na kuratora sądowego obowiązek zawiadomienia prokuratora, jeżeli odebranie jest udaremniane przez ukrycie tej osoby albo przez inną czynność podjętą po to, aby orzeczenie nie zostało wykonane. Paragraf 2 przewiduje, że gdy zobowiązany nie ujawnia miejsca pobytu osoby, która ma być odebrana, sąd na wniosek kuratora zarządza przymusowe sprowadzenie zobowiązanego w celu złożenia oświadczenia o miejscu pobytu; oświadczenie to pod względem skutków karnych jest zrównane z zeznaniem złożonym pod przyrzeczeniem, o czym sędzia ma obowiązek uprzedzić składającego. Paragraf 3 pozwala natomiast, aby na żądanie kuratora Policja usunęła z miejsca wykonywania orzeczenia zobowiązanego lub inne osoby, które przeszkadzają w czynności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie wykonawczym, a więc już po wydaniu prawomocnego orzeczenia nakazującego odebranie osoby małoletniej lub pozostającej pod opieką, gdy czynności prowadzi kurator sądowy. Warunkiem sięgnięcia po środki z art. 598[11] KPC jest wystąpienie konkretnej przeszkody: ukrycia osoby, innego działania nakierowanego na udaremnienie wykonania orzeczenia, odmowy ujawnienia miejsca pobytu albo fizycznego przeszkadzania w czynności. Każdy z paragrafów dotyczy innej przeszkody i przewiduje odrębny środek reakcji, dlatego kurator dobiera je do okoliczności. Przymusowe sprowadzenie zobowiązanego wymaga zarządzenia sądu wydanego na wniosek kuratora, natomiast wezwanie Policji do usunięcia osób przeszkadzających następuje na żądanie samego kuratora.

Przykład

Sąd nakazał odebranie sześcioletniego dziecka od ojca i wydanie go matce, u której dziecko ma przebywać. Kurator sądowy przybywa pod wskazany adres, jednak dziecka tam nie ma, a ojciec oświadcza, że nie wie, gdzie ono przebywa, choć wcześniej zapowiadał, że orzeczenia nie wykona. Kurator zawiadamia prokuratora o ukryciu dziecka i składa do sądu wniosek o przymusowe sprowadzenie ojca w celu złożenia oświadczenia o miejscu pobytu dziecka, a sędzia uprzedza go o karnych skutkach oświadczenia nieprawdziwego. Gdy podczas kolejnej próby odebrania krewni zobowiązanego blokują wejście do mieszkania, kurator żąda interwencji Policji, która usuwa te osoby z miejsca czynności.

Częste nieporozumienia

Błędem jest sądzić, że zawiadomienie prokuratora oznacza automatyczne skazanie zobowiązanego - ocena, czy doszło do przestępstwa, należy do organów ścigania i sądu karnego. Nietrafne jest też przekonanie, że kurator sam może zarządzić przymusowe sprowadzenie: takie zarządzenie wydaje sąd na jego wniosek. Nie należy również utożsamiać usunięcia osób przeszkadzających z ich zatrzymaniem - Policja jedynie zapewnia możliwość przeprowadzenia czynności. Warto pamiętać, że oświadczenie o miejscu pobytu nie jest zwykłą, niewiążącą wypowiedzią, ponieważ jego nieprawdziwość rodzi skutki karne. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.