Co stanowi przepis
Art. 593 KPC reguluje tryb uzyskiwania zgody sądu na czynności podejmowane przez opiekuna w imieniu osoby pozostającej pod opieką. Przepis stanowi, że zezwolenia we wszelkich ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku podopiecznego udziela sąd opiekuńczy, i to wyłącznie na wniosek opiekuna. Oznacza to, że sąd nie działa tu z urzędu - potrzebna jest inicjatywa osoby, która sprawuje opiekę. Druga część przepisu określa moment, od którego zezwolenie wywołuje skutki: postanowienie staje się skuteczne dopiero z chwilą uprawomocnienia się, a więc po upływie terminu do jego zaskarżenia lub po rozpoznaniu środka odwoławczego. Wreszcie ustawodawca wprowadza istotną gwarancję pewności obrotu: postanowienia nie można zmienić ani uchylić, jeżeli na jego podstawie powstały już skutki prawne względem osób trzecich.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 593 KPC znajduje zastosowanie w postępowaniu opiekuńczym, gdy nad osobą małoletnią lub całkowicie ubezwłasnowolnioną ustanowiono opiekę. Przesłanką skorzystania z tego trybu jest zakwalifikowanie planowanej czynności jako sprawy "ważniejszej", czyli takiej, która w istotny sposób oddziałuje na sytuację osobistą lub majątkową podopiecznego. Przepis dotyczy zarówno spraw majątkowych, jak i dotyczących samej osoby pozostającej pod opieką. Warunkiem wszczęcia postępowania jest złożenie wniosku przez opiekuna, w którym wskazuje on zamierzoną czynność i jej uzasadnienie. Dopóki zezwolenie nie stanie się prawomocne, opiekun nie powinien uznawać sprawy za przesądzoną.
Przykład
Opiekun ustanowiony dla małoletniego zamierza sprzedać mieszkanie należące do podopiecznego, ponieważ nieruchomość generuje wysokie koszty utrzymania, a uzyskane środki mają zostać ulokowane na rachunku dziecka. Zanim podpisze umowę, składa do sądu opiekuńczego wniosek o zezwolenie na dokonanie tej czynności, opisując warunki planowanej transakcji. Sąd wydaje postanowienie zezwalające, jednak opiekun musi odczekać do jego uprawomocnienia - dopiero wtedy może przystąpić do zawarcia umowy. Gdy transakcja zostanie już zawarta z kupującym, czyli osobą trzecią, zezwolenie nie może być następnie zmienione ani uchylone, co chroni nabywcę.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że wystarczy samo ogłoszenie postanowienia - tymczasem art. 593 KPC wyraźnie wiąże skuteczność z prawomocnością. Drugim jest przeświadczenie, że sąd sam wyda zezwolenie, gdy uzna to za potrzebne; przepis wymaga wniosku opiekuna. Trzecie nieporozumienie dotyczy zakresu: nie każda czynność wymaga zgody, lecz jedynie sprawy ważniejsze, a ocena ta bywa sporna. Wreszcie zdarza się przekonanie, że zezwolenie można zawsze wzruszyć - jest to wykluczone, gdy powstały już skutki prawne wobec osób trzecich.
W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena, czy dana czynność wymaga zezwolenia sądu, zależy od okoliczności konkretnego przypadku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
