Art. 594.

Co stanowi przepis

Art. 594 KPC nie reguluje bezpośrednio praw i obowiązków stron postępowania, lecz zawiera tak zwaną delegację ustawową, czyli upoważnienie dla organu władzy wykonawczej do wydania aktu wykonawczego. Zgodnie z jego treścią minister właściwy do spraw finansów publicznych, działając w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, określa w drodze rozporządzenia zasady i tryb składania przez opiekunów gotówki w instytucji bankowej. Ustawodawca wskazał jednocześnie wytyczne, którymi organ wydający rozporządzenie ma się kierować: zabezpieczenie interesów osób pozostających pod opieką oraz kompetencje sądu opiekuńczego określone w art. 593 KPC. Oznacza to, że przepisy wykonawcze nie mogą być dowolne, lecz muszą realizować cel ochronny i nie mogą naruszać uprawnień nadzorczych sądu opiekuńczego. Sam art. 594 KPC nie nakłada zatem obowiązków na opiekuna wprost, ale stanowi podstawę prawną dla szczegółowych regulacji, które taki obowiązek konkretyzują.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w sferze postępowania opiekuńczego, a więc tam, gdzie sąd opiekuńczy ustanowił opiekę nad małoletnim lub nad osobą, wobec której orzeczono ubezwłasnowolnienie całkowite. Opiekun zarządza majątkiem osoby pozostającej pod opieką i pozostaje pod nadzorem sądu, który może wydawać stosowne zarządzenia. Jeżeli w skład tego majątku wchodzą środki pieniężne, powstaje potrzeba ich bezpiecznego przechowywania, a nie trzymania w gotówce poza kontrolą. Art. 594 KPC odsyła w tym zakresie do rozporządzenia, które ma określić, w jaki sposób i na jakich warunkach gotówka jest deponowana w instytucji bankowej. Praktyczne znaczenie ma tu również powiązanie z art. 593 KPC, dotyczącym uprawnień sądu opiekuńczego wobec czynności opiekuna.

Przykład

Sąd opiekuńczy ustanawia opiekę nad małoletnią, która po śmierci rodziców odziedziczyła oszczędności pieniężne. Opiekun, który obejmuje zarząd tym majątkiem, nie może dowolnie decydować o przechowywaniu środków w domu ani o ich swobodnym wydatkowaniu. Zgodnie z zasadami wynikającymi z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 594 KPC gotówka podlega złożeniu w instytucji bankowej, a dysponowanie nią odbywa się w sposób poddany kontroli. Dzięki temu sąd opiekuńczy może w każdej chwili zweryfikować stan majątku podopiecznej i reagować, gdy pojawią się wątpliwości co do prawidłowości zarządu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 594 KPC jako samodzielnej podstawy obowiązku opiekuna; przepis ten jedynie upoważnia do wydania rozporządzenia. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że złożenie gotówki w banku zwalnia opiekuna z obowiązku rozliczania się przed sądem opiekuńczym, co nie jest prawdą. Zdarza się także mylenie tej regulacji z ogólnymi zasadami prowadzenia rachunków bankowych, podczas gdy chodzi o szczególny reżim ochronny. Wreszcie część osób zakłada, że skoro przepis adresowany jest do ministra, nie ma znaczenia praktycznego dla opiekunów, choć to właśnie na jego podstawie kształtowane są ich obowiązki. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej zarządu konkretnym majątkiem podopiecznego, warto skonsultować się z prawnikiem.