Art. 592.

Co stanowi przepis

Art. 592 KPC reguluje jedną, ściśle określoną kwestię proceduralną: sposób i termin ubiegania się o zwolnienie od obowiązku objęcia opieki. Zgodnie z jego treścią o takim zwolnieniu rozstrzyga sąd opiekuńczy, a rozstrzygnięcie to nie zapada z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek osoby, która została ustanowiona opiekunem. Wniosek musi zostać zgłoszony w ciągu tygodnia, licząc od dnia doręczenia tej osobie postanowienia o ustanowieniu jej opiekunem. Przepis wskazuje zatem trzy elementy: właściwy organ (sąd opiekuńczy), inicjatywę (wniosek zainteresowanego) oraz krótki, tygodniowy termin. Sam art. 592 KPC nie określa natomiast przesłanek materialnych, od których zależy uwzględnienie wniosku - te wynikają z przepisów regulujących opiekę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie po wydaniu przez sąd opiekuńczy postanowienia, w którym konkretna osoba została ustanowiona opiekunem, a osoba ta nie chce lub nie może tego obowiązku podjąć. Punktem odniesienia dla biegu terminu jest doręczenie postanowienia, a nie jego ogłoszenie czy uprawomocnienie. Wniosek składa sama osoba ustanowiona opiekunem - nie zastępuje go nieformalne oświadczenie złożone poza sądem ani samo faktyczne niepodjęcie czynności opiekuńczych. Znaczenie ma także treść wniosku: powinien on wskazywać okoliczności uzasadniające zwolnienie, na przykład stan zdrowia, wiek, sytuację rodzinną lub zawodową uniemożliwiającą sprawowanie opieki. Do czasu rozstrzygnięcia sądu osoba ustanowiona opiekunem pozostaje adresatem postanowienia sądu opiekuńczego.

Przykład

Pan Marek otrzymał pocztą postanowienie sądu opiekuńczego, w którym ustanowiono go opiekunem krewnego. Ponieważ od kilku lat mieszka i pracuje w innym mieście, a dodatkowo sam wymaga stałego leczenia, uznaje, że nie jest w stanie rzetelnie wykonywać obowiązków opiekuna. Aby skorzystać z art. 592 KPC, musi w ciągu tygodnia od dnia doręczenia mu tego postanowienia złożyć w sądzie opiekuńczym wniosek o zwolnienie od obowiązku objęcia opieki i opisać w nim swoją sytuację, dołączając dokumenty potwierdzające stan zdrowia. Jeżeli odłoży sprawę na kilka tygodni, narazi się na to, że wniosek zostanie uznany za spóźniony.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wystarczy poinformować sąd telefonicznie albo że sąd sam zorientuje się w braku możliwości sprawowania opieki i uchyli swoje postanowienie. Drugim błędem jest liczenie tygodniowego terminu od daty wydania postanowienia zamiast od daty jego doręczenia. Mylone bywa również zwolnienie od obowiązku objęcia opieki ze zwolnieniem opiekuna, który już sprawuje swoją funkcję - art. 592 KPC dotyczy etapu początkowego. Wreszcie samo złożenie wniosku w terminie nie gwarantuje jego uwzględnienia, ponieważ sąd bada, czy podane powody rzeczywiście uzasadniają odstąpienie od powierzenia opieki tej osobie.

W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy tak krótkim terminie, warto skonsultować się z prawnikiem.