Art. 590.

Co stanowi przepis

Art. 590 KPC zawiera dosłowne brzmienie przyrzeczenia, które składa opiekun w chwili obejmowania opieki. Zgodnie z tym przepisem opiekun przyrzeka, że powierzone mu obowiązki wykona z całą sumiennością i zgodnie z interesem społecznym, mając zawsze na względzie dobro osoby podlegającej jego pieczy. Ustawodawca nie pozostawia tu swobody redakcyjnej - treść roty jest ustalona ustawowo i nie podlega modyfikacji ani skracaniu przez sąd czy przez samego opiekuna. Przepis ma charakter proceduralny i uzupełnia regulacje materialnoprawne dotyczące opieki, zawarte w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Złożenie przyrzeczenia jest elementem formalnego objęcia funkcji, a nie jedynie symbolicznym gestem, ponieważ podkreśla osobisty charakter obowiązków opiekuna.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 590 KPC znajduje zastosowanie w postępowaniu opiekuńczym prowadzonym przez sąd opiekuńczy, gdy dochodzi do ustanowienia opieki nad małoletnim albo nad osobą, wobec której orzeczono odpowiednie środki. Przyrzeczenie składa osoba, która została wyznaczona opiekunem, a moment jego złożenia wiąże się z objęciem opieki, a więc z faktycznym przystąpieniem do wykonywania funkcji. Przepis dotyczy każdego opiekuna niezależnie od tego, czy jest to osoba spokrewniona z podopiecznym, czy osoba spoza rodziny. Sytuacja objęta tym przepisem powtarza się także wtedy, gdy dotychczasowy opiekun zostaje zwolniony, a na jego miejsce sąd wyznacza kolejną osobę - nowy opiekun również składa przyrzeczenie o treści wskazanej w art. 590 KPC.

Przykład

Sąd opiekuńczy ustanawia opiekunem dziesięcioletniego chłopca jego ciotkę, ponieważ rodzice dziecka nie mogą sprawować nad nim pieczy. Ciotka zostaje wezwana do sądu, a w toku posiedzenia, przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków, składa przyrzeczenie o treści wskazanej w art. 590 KPC. Fakt złożenia przyrzeczenia zostaje odnotowany w protokole, a następnie sąd wydaje jej zaświadczenie potwierdzające uprawnienie do reprezentowania dziecka. Od tego momentu ciotka może występować w sprawach chłopca, na przykład w kontaktach ze szkołą czy z placówką medyczną, w granicach wyznaczonych przepisami o opiece.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie przyrzeczenia jako czystej formalności bez znaczenia praktycznego. Tymczasem jego treść wyznacza standard staranności, którego sąd opiekuńczy oczekuje od opiekuna, i do którego może się odwoływać przy ocenie sposobu sprawowania opieki. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że opiekun może dowolnie sformułować rotę własnymi słowami - przepis podaje brzmienie wiążące. Zdarza się też mylenie przyrzeczenia opiekuna z przysięgą składaną w innych postępowaniach oraz założenie, że złożenie przyrzeczenia zwalnia z obowiązku składania sądowi sprawozdań i uzyskiwania zezwoleń w sprawach ważniejszych. Przyrzeczenie nie zastępuje też nadzoru sądu opiekuńczego, który trwa przez cały okres sprawowania opieki. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej zakresu obowiązków konkretnego opiekuna, warto skonsultować się z prawnikiem.