Art. 588.

Co stanowi przepis

Art. 588 KPC reguluje moment, od którego postanowienie orzekające przysposobienie wywołuje skutki prawne, oraz obowiązki informacyjne sądu po zakończeniu sprawy. Zgodnie z § 1 takie postanowienie staje się skuteczne dopiero po uprawomocnieniu się, a więc po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia albo po rozpoznaniu apelacji. Przepis dodaje przy tym wyraźny zakaz: sąd opiekuńczy nie może już takiego postanowienia zmienić ani uchylić, co odróżnia je od wielu innych orzeczeń wydawanych w postępowaniu nieprocesowym, które co do zasady podlegają modyfikacji przy zmianie okoliczności. Paragraf 2 nakłada na sąd obowiązek przesłania w terminie 7 dni od uprawomocnienia odpisu postanowienia do ośrodka adopcyjnego, który zakwalifikował dziecko do przysposobienia krajowego. Paragraf 3 przewiduje analogiczny siedmiodniowy obowiązek wobec organu centralnego, wskazanego w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, gdy w wyniku przysposobienia dziecko zmienia miejsce zamieszkania w Polsce na miejsce zamieszkania w innym państwie będącym stroną konwencji haskiej z 1993 r.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie w każdej sprawie o przysposobienie zakończonej postanowieniem uwzględniającym wniosek. Kluczową przesłanką skuteczności jest prawomocność, a nie sam moment ogłoszenia orzeczenia, dlatego do czasu jej uzyskania więź prawna rodzicielska między przysposabiającym a przysposobionym jeszcze nie powstaje. Obowiązek z § 2 aktualizuje się przy przysposobieniu krajowym i dotyczy tego ośrodka adopcyjnego, który dokonał kwalifikacji dziecka. Regulacja z § 3 obejmuje wyłącznie sytuacje o charakterze międzynarodowym, powiązane z przeniesieniem miejsca zamieszkania dziecka do państwa-strony konwencji haskiej.

Przykład

Małżonkowie zamieszkali w Polsce uzyskują postanowienie o przysposobieniu kilkuletniego chłopca. Postanowienie zostało ogłoszone, jednak przez okres na zaskarżenie nie wywołuje jeszcze skutków prawnych, więc urząd stanu cywilnego nie sporządzi na jego podstawie nowego aktu urodzenia. Po upływie terminu i uprawomocnieniu się orzeczenia przysposobienie staje się skuteczne, a sąd w ciągu 7 dni wysyła odpis postanowienia do ośrodka adopcyjnego, który wcześniej zakwalifikował dziecko. Gdyby natomiast dziecko miało zamieszkać wraz z przysposabiającymi w innym państwie-stronie konwencji haskiej, sąd dodatkowo przesyła odpis do organu centralnego.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że przysposobienie działa od chwili ogłoszenia postanowienia; art. 588 KPC wiąże skuteczność wyłącznie z prawomocnością. Drugim nieporozumieniem jest odczytywanie zakazu z § 1 jako zakazu jakiegokolwiek wzruszenia orzeczenia - przepis wyłącza zmianę i uchylenie przez sąd opiekuńczy, natomiast nie dotyczy zwykłych środków zaskarżenia przysługujących przed uprawomocnieniem ani odrębnych instytucji prawa rodzinnego dotyczących rozwiązania stosunku przysposobienia. Mylone bywają też adresaci zawiadomień: § 2 dotyczy ośrodka adopcyjnego przy przysposobieniu krajowym, a § 3 organu centralnego w sprawach z elementem zagranicznym. Warto też pamiętać, że terminy 7-dniowe obciążają sąd, a nie strony postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.