Art. 587.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 587 KPC reguluje los postępowania o przysposobienie w sytuacji, gdy w jego toku umiera jedna z osób, których sprawa bezpośrednio dotyczy. Zgodnie z § 1, jeżeli umiera przysposabiający albo osoba mająca być przysposobiona, sąd opiekuńczy umarza postępowanie. Rozwiązanie to wynika ze ścisłego, osobistego charakteru więzi, jaka ma zostać nawiązana przez przysposobienie - nie da się jej ukształtować wobec osoby zmarłej, a cel postępowania staje się niemożliwy do osiągnięcia. Paragraf 2 wprowadza jednak wyjątek: gdy zmarły przysposabiający złożył wniosek o przysposobienie wspólnie z małżonkiem, postępowanie nie zostaje od razu zakończone, lecz ulega zawieszeniu. Zawieszenie trwa do czasu ustanowienia przez sąd opiekuńczy kuratora, który ma reprezentować interesy związane z dalszym biegiem sprawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu nieprocesowym przed sądem opiekuńczym, którego przedmiotem jest orzeczenie przysposobienia. Warunkiem jego zastosowania jest śmierć, która nastąpiła po wszczęciu postępowania, a przed jego prawomocnym zakończeniem. Zasadą pozostaje umorzenie - sąd stwierdza wówczas, że dalsze prowadzenie sprawy stało się bezprzedmiotowe. Wyjątek z § 2 aktywuje się tylko wtedy, gdy wniosek o przysposobienie został złożony wspólnie przez małżonków i śmierć dotknęła jednego z nich, a więc gdy drugi małżonek nadal dąży do przysposobienia dziecka. Art. 587 KPC nie odnosi się natomiast do zdarzeń następujących po prawomocnym orzeczeniu przysposobienia.

Przykład

Małżonkowie wspólnie złożyli do sądu opiekuńczego wniosek o przysposobienie kilkuletniego chłopca, z którym od dłuższego czasu przebywali w kontakcie w ramach pieczy. W trakcie postępowania, jeszcze przed rozprawą, mąż umiera w wypadku. Sąd opiekuńczy nie umarza wtedy sprawy w całości, lecz stosuje § 2 i zawiesza postępowanie do momentu ustanowienia kuratora. Po ustanowieniu kuratora postępowanie może być podjęte i dalej prowadzone, z uwzględnieniem zmienionej sytuacji rodzinnej oraz dobra dziecka, które pozostaje podstawowym kryterium oceny sądu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wniosek o przysposobienie jest dziedziczny i że po śmierci wnioskodawcy sprawę mogą kontynuować jego spadkobiercy - tak nie jest, ponieważ przysposobienie jest instytucją ściśle osobistą. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zawieszenia z § 2 jako automatycznej gwarancji orzeczenia przysposobienia; zawieszenie jedynie utrzymuje postępowanie w mocy, a rozstrzygnięcie zależy od oceny sądu. Po trzecie, zawieszenie nie następuje przy każdym wniosku wspólnym - istotne jest, aby wniosek rzeczywiście został złożony wspólnie z małżonkiem. Wreszcie umorzenie na podstawie § 1 nie oznacza negatywnej oceny kandydata, lecz wyłącznie stwierdzenie, że sprawa utraciła przedmiot. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej sytuacji dziecka, warto skonsultować się z prawnikiem.