Co stanowi przepis
Art. 586(1) KPC zawiera jedną, krótką normę procesową: na postanowienie wydane w przedmiocie określenia sposobu i okresu osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym przysługuje zażalenie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego, które kształtuje kontakt kandydata na przysposabiającego z dzieckiem przed orzeczeniem przysposobienia, nie jest ostateczne w pierwszej instancji. Ustawodawca objął zaskarżeniem zarówno postanowienia określające taką styczność, jak i inne rozstrzygnięcia zapadające "w przedmiocie" tej kwestii, a więc również odmawiające jej ukształtowania czy zmieniające wcześniejsze postanowienie. Zażalenie jest środkiem odwoławczym od postanowień, co odróżnia je od apelacji przysługującej od orzeczeń kończących sprawę co do istoty.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się w postępowaniu nieprocesowym w sprawach o przysposobienie, prowadzonym przed sądem opiekuńczym. Aktualizuje się wtedy, gdy sąd rozstrzyga o okresie i sposobie osobistej styczności - a więc o tym, jak długo i w jakiej formie kandydat na rodzica adopcyjnego ma pozostawać w bezpośrednim kontakcie z dzieckiem, zanim zapadnie orzeczenie o przysposobieniu. Zastosowanie art. 586(1) KPC nie zależy od tego, czy postanowienie jest korzystne dla wnioskodawcy; prawo zaskarżenia przysługuje uczestnikom postępowania, których praw dotyczy rozstrzygnięcie. Termin i wymogi formalne zażalenia wynikają z ogólnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o zażaleniu, a przepis sam w sobie przesądza jedynie o dopuszczalności tego środka.
Przykład
Małżonkowie ubiegający się o przysposobienie kilkuletniego dziecka przebywającego w pieczy zastępczej wnoszą o orzeczenie przysposobienia. Sąd opiekuńczy, przed wydaniem orzeczenia, wydaje postanowienie, w którym określa okres osobistej styczności i wskazuje, że ma ona polegać na spotkaniach w placówce, w wymiarze ustalonym w postanowieniu. Kandydaci uważają, że przyjęta forma kontaktu jest zbyt ograniczona i nie pozwoli zbudować więzi z dzieckiem, a wskazany okres jest nieproporcjonalnie długi. Na podstawie art. 586(1) KPC mogą wnieść zażalenie i domagać się zmiany tego rozstrzygnięcia, przedstawiając argumenty odnoszące się do dobra dziecka i realnych możliwości realizacji kontaktu.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest utożsamianie zażalenia z art. 586(1) KPC z apelacją od orzeczenia o przysposobieniu - to dwa odrębne środki dotyczące różnych rozstrzygnięć. Drugim jest przekonanie, że wniesienie zażalenia automatycznie wstrzymuje wykonanie postanowienia; sam przepis takiego skutku nie przewiduje. Trzecim nieporozumieniem jest mylenie osobistej styczności w toku sprawy o przysposobienie z kontaktami z dzieckiem regulowanymi w innych postępowaniach rodzinnych - podstawa prawna i cel są tu odmienne. Zdarza się też pominięcie terminu do wniesienia zażalenia, co prowadzi do jego odrzucenia niezależnie od zasadności zarzutów. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej dziecka, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.