Art. 586.

Co stanowi przepis

Art. 586 KPC reguluje sposób procedowania sądu opiekuńczego w sprawach o przysposobienie, czyli o adopcję dziecka. Paragraf 1 przesądza, że orzeczenie o przysposobieniu może zapaść wyłącznie po przeprowadzeniu rozprawy - nie jest więc dopuszczalne rozstrzygnięcie tej sprawy wyłącznie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie samych dokumentów. Paragraf 2 wskazuje krąg osób wzywanych na rozprawę: przysposabiającego oraz osoby, których zgoda na przysposobienie jest potrzebna, a więc przede wszystkim rodziców dziecka i samo dziecko, jeżeli jego zgoda jest wymagana. Wraz z wezwaniem uczestnik otrzymuje pouczenie o treści art. 211a § 2 pkt 1 oraz § 3 Kodeksu karnego, a także o tym, że jeżeli działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, powinien złożyć oświadczenie o tym niezwłocznie, najpóźniej przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie. Paragrafy 4 i 5 nakładają na sąd obowiązek zwrócenia się o opinię do ośrodka adopcyjnego i określają jej minimalną treść, w tym dane przysposabianego i przysposabiającego, opinię kwalifikacyjną o kandydatach oraz ustalenie relacji między zainteresowanymi.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w każdym postępowaniu nieprocesowym o przysposobienie prowadzonym przez sąd opiekuńczy, niezależnie od tego, czy chodzi o adopcję pełną, niepełną czy przysposobienie dziecka współmałżonka. Sąd musi wyznaczyć rozprawę, wezwać na nią wskazane osoby i pouczyć je zgodnie z § 2. Wyjątek przewiduje § 3: nie wzywa się rodziców, którzy wyrazili tak zwaną zgodę blankietową, czyli zgodę na przysposobienie dziecka w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego; tacy rodzice nie mogą brać udziału w postępowaniu, co chroni anonimowość adopcji. Zasięgnięcie opinii ośrodka adopcyjnego jest obligatoryjne przed wydaniem orzeczenia, natomiast opinia innej placówki specjalistycznej jest fakultatywna i zależy od potrzeby uzasadnionej dobrem dziecka.

Przykład

Małżonkowie po ukończeniu szkolenia w ośrodku adopcyjnym składają wniosek o przysposobienie kilkuletniego chłopca, którego matka wcześniej wyraziła zgodę na adopcję bez wskazania konkretnych osób. Sąd opiekuńczy wyznacza rozprawę i wzywa na nią wnioskodawców, natomiast matki dziecka nie wzywa, bo zgodnie z art. 586 § 3 KPC nie może ona brać udziału w tym postępowaniu. Równocześnie sąd występuje do ośrodka adopcyjnego o opinię, która zawiera dane stron, ocenę kwalifikacyjną kandydatów oraz opis relacji, jaka zawiązała się między dzieckiem a przyszłymi rodzicami w okresie osobistej styczności. Dopiero po rozprawie i zapoznaniu się z opinią sąd wydaje postanowienie.

Częste nieporozumienia

Często sądzi się, że adopcję można orzec bez rozprawy, gdy wszyscy są zgodni - art. 586 § 1 KPC tego nie dopuszcza. Mylne jest też przekonanie, że opinia ośrodka adopcyjnego wiąże sąd; podlega ona swobodnej ocenie, choć jej uzyskanie jest obowiązkowe. Nie należy wreszcie utożsamiać zgody blankietowej z pozbawieniem władzy rodzicielskiej - to odrębne instytucje. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.