Co stanowi przepis
Art. 585[2] KPC nakłada na sąd opiekuńczy obowiązek zawiadomienia prokuratora o toczącym się postępowaniu w sprawach, w których wniosek o przysposobienie dotyczy dziecka niezgłoszonego do ośrodka adopcyjnego. Norma ta ma charakter proceduralny i nie przyznaje sądowi swobody: jeżeli spełniona jest przesłanka opisana w przepisie, zawiadomienie musi zostać wysłane. Przepis nie uzależnia tego obowiązku od wniosku uczestników postępowania ani od oceny, czy sprawa budzi wątpliwości. Chodzi o sytuację, w której dziecko nie przeszło standardowej ścieżki adopcyjnej prowadzonej przez ośrodek adopcyjny, a mimo to złożono wniosek o jego przysposobienie. Ustawodawca zakłada, że takie sprawy wymagają dodatkowej kontroli ze strony organu stojącego na straży praworządności.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Stosowanie art. 585[2] KPC wymaga łącznego wystąpienia dwóch elementów: toczy się postępowanie o przysposobienie oraz dziecko, którego wniosek dotyczy, nie zostało zgłoszone do ośrodka adopcyjnego. Sąd opiekuńczy ustala tę okoliczność na podstawie akt sprawy, dokumentów przedłożonych przez wnioskodawców oraz informacji uzyskanych w toku postępowania. Zawiadomienie powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, tak aby prokurator miał realną możliwość zapoznania się ze sprawą jeszcze przed jej zakończeniem. Przepis nie ogranicza się do określonego typu przysposobienia, lecz odnosi się do spraw, w których brak jest zgłoszenia dziecka do ośrodka adopcyjnego. Sam fakt zawiadomienia nie przesądza o wyniku postępowania.
Przykład
Małżonkowie składają wniosek o przysposobienie kilkumiesięcznego dziecka, które nigdy nie zostało zgłoszone do ośrodka adopcyjnego, a kontakt z matką biologiczną nawiązali poza jakąkolwiek procedurą prowadzoną przez taki ośrodek. Sąd opiekuńczy, przyjmując wniosek i wszczynając postępowanie, ustala, że przesłanka z art. 585[2] KPC jest spełniona, i kieruje zawiadomienie do prokuratora. Prokurator może wówczas zapoznać się z aktami i podjąć czynności przewidziane przepisami o jego udziale w postępowaniu cywilnym. Dla wnioskodawców oznacza to, że sprawa będzie badana wnikliwiej, ale samo zawiadomienie nie jest zarzutem wobec nich ani przeszkodą w orzeczeniu przysposobienia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie zawiadomienia prokuratora jako zapowiedzi postępowania karnego wobec wnioskodawców lub rodziców biologicznych; przepis służy kontroli prawidłowości postępowania cywilnego, a nie ściganiu. Drugim jest przekonanie, że wnioskodawcy mogą zrzec się tego zawiadomienia lub że sąd może z niego zrezygnować dla przyspieszenia sprawy - obowiązek wynika wprost z ustawy. Zdarza się też mylne założenie, że brak zgłoszenia dziecka do ośrodka adopcyjnego automatycznie przekreśla szanse na przysposobienie, podczas gdy sąd nadal orzeka, kierując się dobrem dziecka. Nie należy również utożsamiać zawiadomienia z automatycznym przystąpieniem prokuratora do sprawy - decyzja o podjęciu czynności należy do niego. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej przysposobienia konkretnego dziecka, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.