Art. 585¹.

Co stanowi przepis

Art. 585(1) KPC reguluje proceduralną stronę tzw. wskazania osoby przysposabiającego przez rodziców dziecka, czyli instytucji przewidzianej w art. 119(1a) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Paragraf 1 przesądza, że takie wskazanie nie może nastąpić w dowolnej formie ani przed dowolnym organem - musi zostać złożone przed sądem opiekuńczym. Przepis wskazuje przy tym dwie możliwe właściwości miejscowe: właściwy jest sąd opiekuńczy odpowiedni dla osoby przysposabiającego albo dla osoby mającej być przysposobioną, co daje rodzicom i kandydatowi na przysposabiającego pewien wybór. Paragraf 2 dotyczy sytuacji, w której wskazanie zostaje dokonane jeszcze zanim wszczęto postępowanie o przysposobienie: wówczas sąd opiekuńczy wyznacza termin na złożenie wniosku o przysposobienie przez wskazanego kandydata. Termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni, a jego bezskuteczny upływ następuje pod rygorem nieuwzględnienia wskazania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy rodzice dziecka - działając w granicach określonych przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - chcą wskazać konkretną osobę jako przyszłego przysposabiającego. Sąd opiekuńczy odbiera takie oświadczenie i utrwala je w toku czynności sądowej, co ma zapewnić świadomość i dobrowolność decyzji rodziców. Jeżeli wskazanie następuje w toku już wszczętego postępowania o przysposobienie, wyznaczanie terminu z § 2 nie jest potrzebne, bo wniosek już istnieje. Gdy natomiast wskazanie wyprzedza postępowanie, uruchamia się mechanizm dyscyplinujący: krótki, maksymalnie dwutygodniowy termin na złożenie wniosku. Rozwiązanie to służy temu, aby sytuacja prawna dziecka nie pozostawała nieokreślona przez dłuższy czas.

Przykład

Rodzice noworodka decydują, że dziecko ma zostać przysposobione przez siostrę matki i jej męża. Zgłaszają się do sądu opiekuńczego właściwego dla miejsca zamieszkania kandydatów na przysposabiających i tam składają oświadczenie o wskazaniu tych osób. Ponieważ żadne postępowanie o przysposobienie jeszcze się nie toczy, sąd wyznacza wskazanym krewnym termin dziesięciu dni na złożenie wniosku o przysposobienie. Gdyby wniosek nie wpłynął w tym terminie, sąd mógłby nie uwzględnić wskazania, a dalszy tok sprawy dziecka toczyłby się na zasadach ogólnych.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wskazanie osoby przysposabiającego można skutecznie złożyć u notariusza, w ośrodku adopcyjnym albo w zwykłym piśmie - art. 585(1) KPC wymaga czynności przed sądem opiekuńczym. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie wskazania jako decyzji wiążącej sąd: wskazanie jest istotnym elementem sprawy, ale o przysposobieniu rozstrzyga sąd, kierując się dobrem dziecka i przesłankami materialnoprawnymi. Trzecim błędem bywa lekceważenie terminu z § 2, tymczasem jego przekroczenie może prowadzić do nieuwzględnienia wskazania. Warto też pamiętać, że przepis reguluje wyłącznie tryb, a przesłanki dopuszczalności wskazania wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W indywidualnej sprawie dotyczącej przysposobienia warto skonsultować się z prawnikiem.