Art. 585.

Co stanowi przepis

Art. 585 KPC reguluje sposób zainicjowania sądowego postępowania o przysposobienie (adopcję). Zgodnie z § 1 sąd opiekuńczy nie działa w tej sprawie z urzędu - postępowanie wszczyna wyłącznie wniosek osoby, która chce przysposobić dziecko. Paragraf 2 wskazuje właściwość miejscową: wniosek składa się w sądzie opiekuńczym właściwym dla osoby przysposabiającej albo dla osoby mającej być przysposobioną, co oznacza, że wnioskodawca ma tu wybór między dwoma sądami. Paragraf 2(1) nakłada na przysposabiającego obowiązek wskazania we wniosku ośrodka adopcyjnego, w którym był objęty postępowaniem adopcyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Na podstawie § 2(2) sąd zwraca się następnie do tego ośrodka o świadectwo ukończenia szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka, z uwzględnieniem art. 172 ust. 2 wskazanej ustawy, oraz o opinię kwalifikacyjną o kandydatach. Paragraf 3 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 87 § 3 KPC, dotyczącego pełnomocnictwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w każdej sprawie o przysposobienie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym przez sąd opiekuńczy, czyli sąd rejonowy - wydział rodzinny i nieletnich. Znajduje zastosowanie zarówno wtedy, gdy dziecko przebywa w pieczy zastępczej, jak i wtedy, gdy przysposobienia dokonuje na przykład małżonek rodzica dziecka, przy czym zakres dokumentów gromadzonych z ośrodka adopcyjnego wynika z odesłania do przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Kluczową przesłanką formalną jest złożenie wniosku przez samego przysposabiającego - inicjatywa nie należy do dziecka, jego rodziców ani do organów państwa. Wskazanie ośrodka adopcyjnego jest elementem treści wniosku, a nie odrębnym pismem, dlatego jego brak może skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych.

Przykład

Małżonkowie mieszkający w Poznaniu przeszli procedurę kwalifikacyjną i szkolenie w tamtejszym ośrodku adopcyjnym, a dziecko, które chcą przysposobić, przebywa w placówce w innym mieście. Na podstawie art. 585 § 2 KPC mogą złożyć wniosek albo w sądzie opiekuńczym właściwym dla swojego miejsca zamieszkania, albo w sądzie właściwym dla dziecka. We wniosku wskazują nazwę i adres ośrodka adopcyjnego, w którym byli objęci postępowaniem adopcyjnym. Sąd samodzielnie występuje do tego ośrodka o świadectwo ukończenia szkolenia i opinię kwalifikacyjną, więc małżonkowie nie muszą dołączać tych dokumentów do wniosku.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że postępowanie adopcyjne prowadzone w ośrodku adopcyjnym zastępuje postępowanie sądowe - przysposobienie orzeka wyłącznie sąd i tylko na wniosek. Drugim jest założenie, że właściwy jest wyłącznie sąd miejsca zamieszkania dziecka; art. 585 § 2 KPC dopuszcza także sąd właściwy dla przysposabiającego. Trzecim - przekonanie, że wniosek może złożyć rodzic biologiczny lub ośrodek; przepis wskazuje jednoznacznie przysposabiającego. Zdarza się też pominięcie we wniosku ośrodka adopcyjnego, co opóźnia uzyskanie przez sąd wymaganej opinii. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.