Art. 571.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 571 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego, co w tekście ustawy oznaczono wprost adnotacją „(uchylony)”. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze pozostaje w strukturze kodeksu, ale nie zawiera już żadnej treści normatywnej, czyli nie formułuje ani uprawnienia, ani obowiązku, ani reguły postępowania przed sądem. Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną po to, aby nie przenumerowywać wszystkich kolejnych artykułów obszernej ustawy po każdej nowelizacji. Dzięki temu numeracja pozostałych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego jest stabilna, a odwołania w innych ustawach, orzeczeniach i umowach nie tracą aktualności. W praktyce artykuł taki jest wyłącznie „pustym miejscem” w tekście prawnym i nie może stanowić samodzielnej podstawy jakiegokolwiek żądania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 571 KPC nie ma zastosowania do żadnej sprawy rozpoznawanej według obecnego stanu prawnego. Nie można na niego powołać się we wniosku, pozwie, apelacji ani zażaleniu, a sąd nie oprze na nim rozstrzygnięcia. Jego numer bywa jednak spotykany w starszych publikacjach, komentarzach, wzorach pism oraz w aktach spraw prowadzonych przed nowelizacją, ponieważ artykuł ten mieścił się w części kodeksu poświęconej postępowaniu nieprocesowemu w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. Znaczenie ma wówczas ustalenie, jaka wersja ustawy obowiązywała w dacie dokonania czynności oraz jakie przepisy przejściowe wprowadziła ustawa nowelizująca. Aktualnie zagadnienia, których dotyczył ten fragment kodeksu, należy odczytywać z przepisów obowiązujących, a nie z jednostki oznaczonej jako uchylona.

Przykład

Osoba przygotowująca wniosek do sądu opiekuńczego znajduje w internecie starszy wzór pisma, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 571 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przy tym numerze widnieje wyłącznie adnotacja „(uchylony)”. Wnioskodawca powinien wówczas odszukać obowiązujący przepis regulujący daną kwestię proceduralną i to jego numer wskazać w piśmie. Samo powołanie nieistniejącej podstawy nie przesądza jeszcze o odrzuceniu wniosku, ponieważ sąd ocenia treść żądania, a nie tylko podaną kwalifikację prawną, ale porządkuje to pismo i ułatwia jego rozpoznanie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis „nadal jakoś obowiązuje” - tak nie jest, uchylenie oznacza całkowitą utratę mocy. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wydruków ustawy lub starych poradników bez sprawdzenia stanu na dzień sporządzania pisma. Trzecim - mylenie przepisu uchylonego z przepisem, który utracił moc wskutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego; skutki czasowe obu sytuacji mogą się różnić. Wreszcie zdarza się mylenie art. 571 KPC z podobnie numerowanymi przepisami innych ustaw, co prowadzi do powoływania podstawy prawnej z zupełnie odrębnego aktu. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o czynności dokonane pod rządami wcześniejszego stanu prawnego, warto skonsultować się z prawnikiem.