Co stanowi przepis
Art. 567(4) KPC formułuje jedną, bardzo konkretną zasadę proceduralną: orzeczenie kończące sprawę o zniesienie separacji, czyli postanowienie o zniesieniu separacji, sąd może wydać dopiero po przeprowadzeniu rozprawy. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie tej sprawy wyłącznie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie samych dokumentów złożonych przez małżonków. Ustawodawca uznał, że skutki zniesienia separacji dotykają statusu osobistego obojga małżonków i wymagają bezpośredniego kontaktu sądu ze stronami. Przepis mieści się w części Kodeksu postępowania cywilnego regulującej postępowanie nieprocesowe w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi i w sprawach małżeńskich, dlatego rozstrzygnięcie zapada w formie postanowienia, a nie wyroku.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 567(4) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy małżonkowie, wobec których wcześniej orzeczono separację, wspólnie żądają jej zniesienia. Przepis dotyczy więc etapu końcowego takiego postępowania, czyli momentu, w którym sąd ma wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Wymóg rozprawy oznacza obowiązek wyznaczenia terminu, zawiadomienia uczestników i przeprowadzenia posiedzenia jawnego, na którym sąd może wysłuchać małżonków. Przepis nie określa natomiast, jakie przesłanki materialne muszą być spełnione, aby separację znieść - te wynikają z przepisów prawa rodzinnego. Reguluje wyłącznie formę procedowania, jest zatem gwarancją proceduralną, a nie podstawą samego rozstrzygnięcia.
Przykład
Małżonkowie, wobec których sąd dwa lata wcześniej orzekł separację, po okresie osobnego zamieszkiwania postanawiają wrócić do wspólnego życia. Składają do sądu zgodne żądanie zniesienia separacji, dołączając odpis wcześniejszego orzeczenia oraz odpis aktu małżeństwa. Mimo że wniosek jest zgodny i pozornie bezsporny, sąd nie wyda postanowienia "z akt" - wyznaczy termin rozprawy i wezwie oboje małżonków, aby osobiście potwierdzili swoją wolę oraz opisali, czy rzeczywiście doszło do odbudowania wspólnoty małżeńskiej. Dopiero po takim posiedzeniu może zapaść postanowienie o zniesieniu separacji.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro oboje małżonkowie są zgodni, sprawa zakończy się bez ich udziału i bez wizyty w sądzie - art. 567(4) KPC wyklucza taki tryb. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie postanowienia o zniesieniu separacji z wyrokiem rozwodowym; to odrębne rozstrzygnięcia o odmiennych skutkach. Trzecim jest założenie, że rozprawa jest jedynie formalnością, którą można zignorować - nieusprawiedliwiona nieobecność może utrudnić lub opóźnić rozstrzygnięcie. Warto też pamiętać, że sam przepis nie przesądza o tym, czy sąd żądanie uwzględni, lecz jedynie o tym, w jakiej formie ma procedować. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy pojawiają się kwestie dotyczące dzieci lub majątku, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.