Art. 567².

Co stanowi przepis

Art. 567(2) KPC reguluje sytuacje, w których sąd ma obowiązek umorzyć postępowanie nieprocesowe dotyczące separacji. Zgodnie z § 1, w sprawie o separację na zgodny wniosek małżonków oraz w sprawie o zniesienie separacji postępowanie umarza się, jeżeli którykolwiek z małżonków cofnie wniosek albo w inny sposób wyrazi brak zgody na orzeczenie separacji lub na jej zniesienie. Przepis wyraźnie wyłącza stosowanie art. 512 § 1 KPC, czyli ogólnej reguły, która uzależnia skuteczność cofnięcia wniosku po rozpoczęciu posiedzenia od zgody pozostałych uczestników. Oznacza to, że w tych sprawach jeden małżonek może samodzielnie doprowadzić do zakończenia postępowania, bez potrzeby uzyskiwania zgody drugiego. Paragraf 2 dodaje odrębną przesłankę: w razie śmierci jednego z małżonków postępowanie również podlega umorzeniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 567(2) KPC odnosi się wyłącznie do trybu nieprocesowego, czyli do spraw o separację wszczętych zgodnym wnioskiem małżonków niemających wspólnych małoletnich dzieci oraz do spraw o zniesienie separacji. Jej istotą jest to, że oba te postępowania opierają się na trwającej zgodzie obojga małżonków - gdy zgoda ta odpada, brakuje podstawy do dalszego procedowania. Brak zgody nie musi przybrać formy formalnego cofnięcia wniosku; wystarczy oświadczenie złożone na posiedzeniu lub w piśmie, z którego wynika, że małżonek nie chce już orzeczenia separacji albo jej zniesienia. Umorzenie na podstawie § 1 nie zamyka drogi do dochodzenia separacji w trybie procesowym, w drodze pozwu. Przesłanka z § 2 działa niezależnie od woli stron, ponieważ śmierć małżonka powoduje ustanie małżeństwa, a tym samym odpada przedmiot postępowania.

Przykład

Małżonkowie bez wspólnych małoletnich dzieci składają zgodny wniosek o orzeczenie separacji. Po pierwszym posiedzeniu żona dochodzi do wniosku, że chce podjąć próbę ratowania małżeństwa, i oświadcza przed sądem, że nie wyraża już zgody na separację. Sąd nie bada wówczas, czy mąż podtrzymuje wniosek ani czy zgadza się na jego cofnięcie - na podstawie art. 567(2) § 1 KPC umarza postępowanie. Jeżeli mąż nadal będzie dążył do separacji, pozostaje mu wniesienie pozwu i prowadzenie sprawy w trybie procesowym.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że cofnięcie wniosku wymaga zgody drugiego małżonka - art. 567(2) KPC wprost wyłącza tu art. 512 § 1 KPC. Drugie nieporozumienie polega na utożsamianiu umorzenia z oddaleniem wniosku; umorzenie oznacza jedynie zakończenie tego konkretnego postępowania, a nie merytoryczne rozstrzygnięcie sporu. Nie jest też trafny pogląd, że umorzenie wyklucza późniejsze ubieganie się o separację - możliwe jest złożenie pozwu w procesie. Wreszcie skutek z § 2 następuje z mocy prawa i nie zależy od tego, na jakim etapie znajdowała się sprawa. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.