Art. 560.

Co stanowi przepis

Art. 560 KPC określa szczególne zasady zaskarżania orzeczeń w sprawach o ubezwłasnowolnienie. Zgodnie z § 1 uprawniony do zaskarżania postanowień jest sam ubezwłasnowolniony, i to nawet wtedy, gdy w toku sprawy ustanowiono dla niego doradcę tymczasowego albo kuratora. Oznacza to, że ustanowienie osoby wspierającej lub reprezentującej nie odbiera zainteresowanemu własnego, samodzielnego prawa do wniesienia środka zaskarżenia. Paragraf 2 wyłącza stosowanie art. 368 KPC do środków odwoławczych wnoszonych przez osobę, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, czyli zwalnia ją z rygorystycznych wymagań konstrukcyjnych apelacji. Co więcej, środka odwoławczego wniesionego przez taką osobę nie odrzuca się z powodu nieusunięcia braków formalnych. Paragraf 3 przesądza natomiast, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w składzie jednego sędziego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie, a jego adresatem jest przede wszystkim osoba, której wniosek dotyczy. Znaczenie art. 560 KPC ujawnia się wtedy, gdy zapada postanowienie, z którym ta osoba się nie zgadza, na przykład postanowienie orzekające ubezwłasnowolnienie. Ułatwienia z § 2 działają wyłącznie na rzecz osoby, której dotyczy wniosek - inne podmioty postępowania podlegają ogólnym regułom dotyczącym wymagań formalnych środków zaskarżenia. Gwarancja z § 1 obowiązuje niezależnie od tego, czy w sprawie funkcjonuje doradca tymczasowy albo kurator, ponieważ celem regulacji jest zapewnienie zainteresowanemu realnej możliwości obrony.

Przykład

Sąd okręgowy orzekł o ubezwłasnowolnieniu częściowym pana Jerzego, dla którego wcześniej ustanowiono doradcę tymczasowego. Pan Jerzy nie zgadza się z rozstrzygnięciem i samodzielnie wysyła do sądu pismo, w którym stwierdza, że odwołuje się od postanowienia, choć nie formułuje zarzutów ani wniosku o zmianę lub uchylenie orzeczenia. Na podstawie art. 560 § 2 KPC sąd nie może odrzucić tego pisma tylko dlatego, że nie spełnia ono wymagań przewidzianych w art. 368 KPC albo że braki formalne nie zostały uzupełnione. Sprawa trafia do sądu drugiej instancji, który rozpoznaje ją w składzie jednego sędziego, zgodnie z § 3.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że ustanowienie doradcy tymczasowego lub kuratora pozbawia zainteresowanego prawa do samodzielnego zaskarżenia postanowienia - art. 560 § 1 KPC stanowi odwrotnie. Drugim nieporozumieniem jest odczytywanie § 2 jako zwolnienia z wszelkich terminów; przepis łagodzi wymagania formalne i wyłącza odrzucenie z powodu nieusuniętych braków, lecz nie zwalnia z zachowania terminu do wniesienia środka odwoławczego. Trzecim jest rozciąganie tych ułatwień na wnioskodawcę, uczestników lub ich pełnomocników, choć dotyczą one wyłącznie osoby, której dotyczy wniosek. Zdarza się też mylne przekonanie, że sąd odwoławczy zawsze orzeka w składzie trzyosobowym, podczas gdy § 3 przewiduje skład jednoosobowy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i sposób sformułowania środka zaskarżenia.