Art. 550.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 550 KPC reguluje zakończenie funkcji doradcy tymczasowego, czyli osoby powoływanej w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie do ochrony osoby, której wniosek dotyczy, oraz jej mienia. Paragraf 1 wskazuje dwa zdarzenia, po zaistnieniu których postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego traci moc z mocy samego prawa. Pierwszym z nich jest prawomocne oddalenie lub odrzucenie wniosku o ubezwłasnowolnienie albo umorzenie postępowania, a więc sytuacje, w których sprawa kończy się bez orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu. Drugim jest ustanowienie opiekuna lub kuratora na skutek orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu, ponieważ wówczas ochronę przejmuje przedstawiciel ustawowy powołany na podstawie przepisów o opiece i kurateli. Paragraf 2 przewiduje odrębną drogę zakończenia funkcji: sąd odwołuje doradcę tymczasowego, jeżeli ustała potrzeba dalszej ochrony osoby, której dotyczy wniosek, lub jej mienia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie, w którym wcześniej doszło do ustanowienia doradcy tymczasowego. Skutek z § 1 następuje automatycznie - nie jest potrzebne odrębne orzeczenie sądu stwierdzające, że postanowienie utraciło moc, choć w praktyce sąd odnotowuje ten fakt w aktach i zawiadamia zainteresowanych. Inaczej jest w przypadku § 2: tu konieczne jest wydanie przez sąd postanowienia o odwołaniu doradcy, poprzedzone oceną, czy ochrona nadal jest potrzebna. Ustanie potrzeby ochrony może wynikać na przykład z poprawy stanu zdrowia osoby, której dotyczy wniosek, z ustabilizowania jej sytuacji majątkowej albo z tego, że sprawami tej osoby zajmuje się już inna osoba na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.

Przykład

Wobec starszej osoby złożono wniosek o ubezwłasnowolnienie, a sąd ustanowił doradcę tymczasowego, ponieważ istniało ryzyko niekorzystnego rozporządzenia mieszkaniem. W toku postępowania biegli stwierdzili jednak, że nie ma podstaw do ubezwłasnowolnienia, i sąd prawomocnie oddalił wniosek. Z tą chwilą postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego utraciło moc na podstawie art. 550 § 1 pkt 1 KPC, a osoba ta odzyskała pełną samodzielność w prowadzeniu swoich spraw. Gdyby natomiast już wcześniej, w trakcie postępowania, okazało się, że zagrożenie dla majątku minęło, sąd mógłby odwołać doradcę na podstawie § 2, nie czekając na zakończenie sprawy.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że doradca tymczasowy pełni funkcję aż do prawomocnego zakończenia sprawy niezależnie od okoliczności - tymczasem § 2 pozwala odwołać go wcześniej. Mylone bywa też ustanie funkcji z mocy prawa z odwołaniem przez sąd: w pierwszym przypadku skutek następuje samoczynnie, w drugim potrzebne jest postanowienie sądu. Nie jest również trafne założenie, że doradca tymczasowy automatycznie staje się opiekunem lub kuratorem po orzeczeniu ubezwłasnowolnienia - są to odrębne funkcje, a ustanowienie opiekuna lub kuratora właśnie kończy rolę doradcy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.