PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 545.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 8 orzeczeń

§ 1.Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:

1)małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie;

2)jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo;

3)jej przedstawiciel ustawowy.

§ 2.Krewni osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie mogą zgłaszać tego wniosku, jeżeli osoba ta ma przedstawiciela ustawowego.

§ 3.Wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe można zgłosić już na rok przed dojściem do pełnoletności osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.

§ 4.Kto zgłosił wniosek o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie, podlega karze grzywny.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I ACa 1014/17Sąd Apelacyjny w Krakowie

I ACa 1014/17

Fragment uzasadnienia

… z 2 grudnia 1987 r. (IV CZ 168/87) krewni osoby, która została ubezwłasnowolniona, nie mogą zgłaszać wniosku o uchylenie ubezwłasnowolnienia ( art. 559 § 1 w zw. z art. 545 § 1 i 2 k.p.c. ), ponieważ osoba ta ma przedstawiciela ustawowego – opiekuna lub kuratora. Wniosek taki podlega oddaleniu w myśl art. 514 § 2 k.p.c. który stanowi, że nawet w wypadkach, gdy ustawa wymaga przeprowadzenia rozprawy, sąd może, bez wzywania…
  • ubezwłasnowolnienie
Czytaj orzeczenie
I ACa 486/17Sąd Apelacyjny w Białymstoku

I ACa 486/17

Fragment uzasadnienia

… dalej: Regulamin). W piśmie inicjującym postępowanie z dnia 1 października 2013 r. Prokurator przedstawił informacje o przyczynach odstąpienia przez osoby uprawnione według art. 545 § 1 k.p.c. od złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie T. S. . Sąd Okręgowy nie podzielił też zapatrywań strony powodowej, jakoby nie zachodziły podstawy do wystąpienia przez Prokuratora z wnioskiem z uwagi na oczywisty brak przesłanek z art. 16 §…
  • dobra osobiste
  • odszkodowanie
Czytaj orzeczenie
IX Ca 843/16Sąd Okręgowy w Olsztynie

IX Ca 843/16

Fragment uzasadnienia

… udzielił on pełnomocnictwa procesowego. Aktualizują się zatem przesłanki ubezwłasnowolnienia uczestnika ( art. 13 k.c. ), o orzeczenie którego mogą wystąpić osoby wymienione w art. 545 § 1 k.p.c. oraz w razie potrzeby prokurator. Ustanowienie opiekuna prawnego umożliwi prawidłową reprezentację uczestnika w postępowaniu, gdyż funkcji przedstawiciela ustawowego czy pełnomocnika nie może pełnić kurator dla osoby…
  • kurator
Czytaj orzeczenie
III Ca 725/15Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

III Ca 725/15

Fragment uzasadnienia

… wynika, że pochodzi on od osoby, która nie jest legitymowania czynnie do złożenia wniosku, a więc nie jest uprawniona do zainicjowania danej sprawy (np. z uwagi na treść art. 545 §1 i 2 k.p.c. wniosku o ubezwłasnowolnienie nie może skutecznie wnieść sąsiad osoby, wykazującej przesłanki do jej ubezwłasnowolnienia. Gdyby taki wniosek złożył, to podlegałby on oddaleniu a limine na posiedzeniu niejawnym). Uprawnienie do…
  • zasiedzenie
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 545: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 545 KPC określa zamknięty krąg osób uprawnionych do zainicjowania postępowania o ubezwłasnowolnienie. Zgodnie z § 1 wniosek może zgłosić małżonek osoby, której postępowanie dotyczy, jej krewni w linii prostej (a więc rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki) oraz rodzeństwo, a także jej przedstawiciel ustawowy. Paragraf 2 wprowadza istotne ograniczenie: krewni nie mogą składać takiego wniosku, jeżeli osoba, której on dotyczy, ma już przedstawiciela ustawowego. Paragraf 3 pozwala złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe jeszcze przed uzyskaniem przez daną osobę pełnoletności, jednak nie wcześniej niż na rok przed tym momentem. Paragraf 4 przewiduje natomiast sankcję - karę grzywny dla tego, kto zgłosił wniosek w złej wierze lub lekkomyślnie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na samym wstępie postępowania o ubezwłasnowolnienie, gdy sąd bada, czy osoba składająca wniosek w ogóle należy do kręgu podmiotów wskazanych w art. 545 KPC. Legitymacja do złożenia wniosku wynika z określonej więzi rodzinnej lub prawnej, a nie z samego faktu opiekowania się daną osobą czy zamieszkiwania z nią. Osoba spoza wymienionego katalogu, na przykład konkubent, przyjaciel, siostrzeniec czy sąsiad, nie może samodzielnie zainicjować takiego postępowania. Reguła z § 2 ma zapobiegać dublowaniu inicjatywy tam, gdzie interesami danej osoby zajmuje się już jej przedstawiciel ustawowy. Termin z § 3 pozwala z kolei przygotować sytuację prawną osoby, która niedługo osiągnie pełnoletność i utraci ochronę wynikającą z władzy rodzicielskiej.

Przykład

Pan Jan od kilku lat choruje, a jego stan zdrowia psychicznego znacząco się pogorszył. Wniosek o ubezwłasnowolnienie może złożyć jego żona, dorosła córka, brat albo rodzice, ponieważ wszyscy oni mieszczą się w katalogu z art. 545 § 1 KPC. Sąsiadka, która faktycznie robi mu zakupy i pomaga w codziennych sprawach, takiego wniosku samodzielnie złożyć nie może - może natomiast zawiadomić o sytuacji prokuratora, który dysponuje odrębnym uprawnieniem do wszczęcia postępowania. Gdyby zaś któryś z krewnych złożył wniosek wyłącznie po to, by utrudnić panu Janowi rozporządzanie majątkiem, naraziłby się na grzywnę z art. 545 § 4 KPC.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wniosek może złożyć każda osoba bliska lub każdy, kto dostrzega problem - katalog z § 1 jest zamknięty i sąd odrzuci wniosek osoby nieuprawnionej. Mylące bywa też pojęcie krewnych w linii prostej: nie obejmuje ono kuzynów, ciotek ani wujków. Kolejnym nieporozumieniem jest traktowanie powinowatych, w tym teściów czy zięcia, jako uprawnionych - powinowactwo nie daje legitymacji. Wreszcie wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że pochopne lub złośliwe zgłoszenie wniosku jest zagrożone grzywną. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Zgodnie z art. 545 § 1 KPC są to: małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz przedstawiciel ustawowy osoby, której wniosek dotyczy. Katalog ten jest zamknięty.

Czy kuzyn albo teściowa mogą złożyć taki wniosek?

Nie. Kuzyni są krewnymi w linii bocznej dalszego stopnia, a teściowa to powinowata, więc żadne z nich nie mieści się w katalogu z art. 545 § 1 KPC.

Dlaczego krewni czasem nie mogą złożyć wniosku?

Art. 545 § 2 KPC wyłącza uprawnienie krewnych, jeżeli osoba, której dotyczy wniosek, ma już przedstawiciela ustawowego. Wtedy to on jest uprawniony do jego złożenia.

Czy można ubezwłasnowolnić osobę niepełnoletnią?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe można zgłosić już na rok przed osiągnięciem pełnoletności przez daną osobę, co wynika z art. 545 § 3 KPC.

Co grozi za złożenie wniosku w złej wierze?

Art. 545 § 4 KPC przewiduje karę grzywny dla osoby, która zgłosiła wniosek o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 545
← Wróć do pełnej ustawy