Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Przed wydaniem postanowienia uznającego zaginionego za zmarłego sąd powinien wysłuchać w miarę możności osoby bliskie zaginionego.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… gruntowych w dniu 1 lutego 2011 r. Powódka wskazała, że umowa darowizny nieruchomości dokonana na jej rzecz przez dłużnika pozwanego została uznana za bezskuteczną, a z mocy art. 533 k.c. może – jako osoba trzecia – zwolnić się od obowiązku wobec wierzyciela poprzez jego zaspokojenie kwotą stanowiącą równowartość uzyskanego przez nią przysporzenia. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy…
Fragment uzasadnienia
… braku możliwości rozpoznania sprawy w elektronicznym postępowaniu upominawczym, nie było podstaw do wzywania powoda do złożenia pozwu w formie pisemnej, ponieważ zgodnie z art. 533 § 1 k.p.c. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 lutego 2020 r. - w razie braku podstaw do wydania nakazu zapłaty [w elektronicznym postępowaniu upominawczym] sąd przekazywał sprawę do sądu właściwości ogólnej, co nastąpiło postanowieniem Sądu…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 533: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 533 KPC nakłada na sąd obowiązek podjęcia określonej czynności dowodowej przed wydaniem postanowienia uznającego zaginionego za zmarłego. Sąd powinien wysłuchać osoby bliskie zaginionego, jednak przepis opatruje ten obowiązek zastrzeżeniem "w miarę możności". Oznacza to, że wysłuchanie ma nastąpić wtedy, gdy jest realnie wykonalne, a więc gdy osoby bliskie w ogóle istnieją, są znane sądowi i możliwe do wezwania. Przepis nie definiuje kręgu osób bliskich ani formy wysłuchania, pozostawiając to ocenie sądu w okolicznościach konkretnej sprawy. Celem normy jest zapewnienie, by tak daleko idące rozstrzygnięcie, jakim jest uznanie człowieka za zmarłego, zapadało po zebraniu informacji od osób, które najlepiej znają losy zaginionego.
Przepis stosuje się w postępowaniu nieprocesowym o uznanie za zmarłego, na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia co do istoty sprawy. Aktualizuje się on po przeprowadzeniu wcześniejszych czynności postępowania, gdy sąd zmierza już do rozstrzygnięcia wniosku. Warunkiem faktycznym jest istnienie osób bliskich zaginionego, o których sąd powziął wiadomość z wniosku, z akt sprawy lub z innych źródeł. Jeżeli takich osób nie ma albo ich miejsce pobytu jest nieznane, a ustalenie go nie jest możliwe, sąd może wydać postanowienie bez wysłuchania. Zastrzeżenie "w miarę możności" nie zwalnia jednak sądu z podjęcia rozsądnych starań w celu dotarcia do tych osób.
Wnioskodawczyni składa wniosek o uznanie za zmarłego swojego brata, który przed laty wyjechał za granicę i od tego czasu nie nawiązał kontaktu z rodziną. W aktach sprawy pojawia się informacja, że żyje jeszcze matka zaginionego oraz jego dawna partnerka, z którą prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Sąd, kierując się art. 533 KPC, wzywa te osoby i wysłuchuje ich co do ostatnich wiadomości o zaginionym, okoliczności wyjazdu oraz ewentualnych prób nawiązania kontaktu. Uzyskane w ten sposób informacje mogą potwierdzić zasadność wniosku albo przeciwnie - wskazać ślad świadczący o tym, że zaginiony żyje.
Pierwszym błędem jest traktowanie wysłuchania z art. 533 KPC jako czystej formalności, którą można pominąć dla przyspieszenia sprawy. Drugim - przekonanie, że osoby bliskie muszą wyrazić zgodę na uznanie za zmarłego; ich wysłuchanie służy zebraniu informacji, a nie uzyskaniu zgody. Trzecie nieporozumienie polega na zawężaniu pojęcia osób bliskich wyłącznie do najbliższej rodziny, podczas gdy chodzi o osoby faktycznie związane z zaginionym i mające wiedzę o jego losach. Wreszcie zastrzeżenie "w miarę możności" bywa rozumiane jako pełna dowolność sądu, choć w istocie odnosi się do obiektywnych przeszkód w przeprowadzeniu tej czynności. W indywidualnej sprawie dotyczącej uznania za zmarłego warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Przepis nie zawiera definicji, więc ocenia to sąd w okolicznościach sprawy. Chodzi o osoby faktycznie związane z zaginionym, zwykle członków rodziny, ale także inne osoby mające wiedzę o jego losach.
Nie zawsze. Art. 533 KPC zastrzega wysłuchanie "w miarę możności", więc gdy osób bliskich nie ma lub nie da się ich wezwać, sąd może orzec bez tej czynności.
Nie. Wysłuchanie służy zebraniu informacji o losach zaginionego, a nie uzyskaniu zgody. Rozstrzygnięcie należy do sądu.
Przed wydaniem postanowienia uznającego zaginionego za zmarłego, czyli na etapie poprzedzającym rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Zwykle o ostatnie wiadomości o zaginionym, okoliczności zaginięcia oraz podejmowane próby nawiązania kontaktu. W konkretnej sprawie zakres pytań warto omówić z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 533