Art. 518².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 518² KPC reguluje dwie kwestie o charakterze ustrojowo-proceduralnym. Po pierwsze, w § 1 przesądza, że sądem drugiej instancji w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., jest wyłącznie Sąd Apelacyjny w Warszawie. Ta sama zasada obejmuje sprawy określone w art. 569¹ § 1¹ KPC, jeżeli są rozpoznawane łącznie ze sprawą haską. Po drugie, § 2 nakłada na Sąd Apelacyjny w Warszawie obowiązek orzeczenia w takiej sprawie w terminie sześciu tygodni, liczonym od dnia przedstawienia przez sąd pierwszej instancji akt sprawy wraz z apelacją. Przepis ustanawia zatem centralizację kontroli instancyjnej oraz wyraźny standard szybkości postępowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 518² KPC znajduje zastosowanie dopiero na etapie postępowania odwoławczego, gdy w sprawie prowadzonej w trybie konwencji haskiej z 1980 r. została wniesiona apelacja od orzeczenia sądu pierwszej instancji. Nie ma znaczenia, w którym miejscu w kraju działał sąd pierwszej instancji - właściwość sądu odwoławczego jest jedna dla całego kraju. Przepis obejmuje także sprawy z art. 569¹ § 1¹ KPC, ale tylko wtedy, gdy są one rozpoznawane łącznie ze sprawą o odebranie osoby. Termin sześciu tygodni z § 2 zaczyna biec nie od wniesienia apelacji, lecz od chwili przedstawienia akt sądowi apelacyjnemu wraz ze środkiem odwoławczym.

Przykład

Rodzic mieszkający za granicą składa wniosek o nakazanie powrotu dziecka, które drugi rodzic zabrał do Polski i zatrzymał wbrew ustaleniom. Sprawę w pierwszej instancji rozpoznaje wyznaczony sąd okręgowy, a po wydaniu postanowienia jedna ze stron wnosi apelację. Niezależnie od tego, czy sąd pierwszej instancji miał siedzibę w Gdańsku, Krakowie czy Rzeszowie, akta wraz z apelacją trafiają do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Od dnia przedstawienia tych akt sąd ten ma sześć tygodni na wydanie orzeczenia w sprawie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że apelację należy wnieść bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego w Warszawie - środek odwoławczy składa się na zasadach ogólnych, za pośrednictwem sądu pierwszej instancji, który przekazuje akta. Drugim jest traktowanie terminu sześciu tygodni jako gwarancji, po której upływie orzeczenie traci moc lub strona nabywa jakieś roszczenie; jest to termin instrukcyjny mobilizujący sąd do sprawnego działania. Trzecie nieporozumienie polega na rozciąganiu art. 518² KPC na wszystkie sprawy opiekuńcze - przepis dotyczy postępowań prowadzonych w trybie konwencji haskiej z 1980 r. oraz spraw z art. 569¹ § 1¹ KPC rozpoznawanych razem z nimi. Mylące bywa też utożsamianie sprawy o powrót dziecka ze sprawą o władzę rodzicielską, choć są to odrębne kategorie postępowań. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza z elementem transgranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.