Art. 519.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 519 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej. Oznacza to, że w aktualnym tekście ustawy pod tym numerem nie znajduje się żadna treść normatywna, a w miejscu dawnego brzmienia widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną wtedy, gdy usuwa przepis z systemu prawa, ale nie chce przenumerowywać wszystkich kolejnych artykułów kodeksu. Dzięki temu numeracja pozostałych przepisów pozostaje stabilna, a odesłania zawarte w innych ustawach, orzecznictwie i literaturze nie tracą aktualności. Z art. 519 KPC nie da się więc wyprowadzić żadnego uprawnienia, obowiązku ani wymogu procesowego, ponieważ przepis ten po prostu nie obowiązuje.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 519 KPC nie może stanowić podstawy prawnej w żadnym toczącym się obecnie postępowaniu cywilnym. Sąd nie orzeka na jego podstawie, a strona nie może skutecznie powołać go w piśmie procesowym jako źródła swoich uprawnień. Numeracja wskazuje, że jednostka ta była umieszczona w części kodeksu poświęconej postępowaniu nieprocesowemu, jednak sama lokalizacja nie przywraca jej mocy obowiązującej. Praktyczne znaczenie takiego oznaczenia sprowadza się przede wszystkim do pracy z tekstem historycznym: przy analizie zdarzeń sprzed nowelizacji lub przy lekturze starszych komentarzy i publikacji trzeba ustalić, jakie brzmienie obowiązywało w danym momencie i na podstawie jakiej ustawy zmieniającej doszło do uchylenia. Do takiej weryfikacji służą teksty jednolite oraz tabele zmian publikowane wraz z aktem.

Przykład

Osoba przygotowująca wniosek w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym korzysta z kilkunastoletniego poradnika znalezionego w internecie i przepisuje z niego powołanie na art. 519 KPC jako podstawę prawną swojego żądania. Po złożeniu pisma okazuje się, że przepis o tym numerze został uchylony i nie zawiera już żadnej treści. Wniosek nie zostanie z tego powodu automatycznie odrzucony, ponieważ to sąd stosuje właściwe przepisy prawa i nie jest związany błędną kwalifikacją wskazaną przez uczestnika, jednak takie odwołanie jest bezużyteczne i może wprowadzić zamieszanie. Rozsądniej jest sprawdzić aktualny tekst kodeksu w wiarygodnym źródle i wskazać przepis rzeczywiście obowiązujący albo opisać żądanie bez powoływania konkretnej jednostki redakcyjnej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w spisie treści kodeksu, to przepis wciąż działa - adnotacja "(uchylony)" oznacza dokładnie odwrotny stan rzeczy. Drugim nieporozumieniem jest mylenie uchylenia z zawieszeniem stosowania lub z utratą mocy stwierdzoną przez Trybunał Konstytucyjny; są to odrębne zjawiska o różnych skutkach czasowych. Trzecim błędem jest automatyczne przyjmowanie, że treść dawnego art. 519 KPC "przeniosła się" do sąsiedniego przepisu, co nie musi być prawdą i wymaga sprawdzenia w ustawie nowelizującej. Zdarza się też, że uchylenie przepisu proceduralnego nie oznacza zniesienia samej instytucji prawnej, lecz jedynie jej przeniesienie lub przeredagowanie. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona zdarzeń sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.