Art. 518¹.

Co stanowi przepis

Art. 518(1) KPC reguluje zaskarżanie orzeczeń referendarza sądowego wydawanych w postępowaniu nieprocesowym. Zgodnie z § 1(1) skarga na orzeczenie referendarza przysługuje także wtedy, gdy na odpowiadające mu postanowienie sądu służyłaby apelacja - środkiem odwoławczym od rozstrzygnięcia referendarza pozostaje więc zawsze skarga kierowana do sądu, a nie apelacja. Paragraf 3 wskazuje, że wniesienie skargi na wpis w księdze wieczystej nie powoduje utraty mocy tego wpisu; sąd rozpoznający sprawę może zmienić zaskarżony wpis przez wykreślenie i dokonanie nowego wpisu, utrzymać wpis w mocy, uchylić go w całości lub w części i w tym zakresie wniosek oddalić albo odrzucić, względnie umorzyć postępowanie. Analogiczne zasady § 3(1) przewiduje dla postępowania rejestrowego o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz rejestru zastawów, gdzie orzeczenie zarządzające wpis pozostaje w mocy do czasu rozpoznania skargi przez sąd rejonowy działający jako sąd pierwszej instancji. Paragraf 3(2) nakazuje doręczać orzeczenie referendarza co do istoty sprawy wraz z uzasadnieniem, które może ograniczyć się do wyjaśnienia podstawy prawnej i przytoczenia przepisów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wszędzie tam, gdzie czynności w postępowaniu nieprocesowym wykonuje referendarz sądowy, a więc przede wszystkim w sprawach wieczystoksięgowych oraz rejestrowych. Warunkiem skorzystania ze skargi jest zachowanie terminu tygodniowego określonego w § 4. Termin ten biegnie od dnia czynności, jeżeli uczestnik był przy niej obecny lub o jej terminie zawiadomiony, a w innych przypadkach - od doręczenia zawiadomienia o dokonaniu czynności albo postanowienia oddalającego wniosek. Gdy zawiadomienia w ogóle nie było, termin liczy się od dnia dowiedzenia się o dokonaniu czynności, przy czym w postępowaniu o wpis do KRS dla uczestników, którym postanowienia co do istoty sprawy nie doręcza się, termin biegnie od daty wpisu w Rejestrze.

Przykład

Właściciel nieruchomości otrzymuje zawiadomienie o dokonaniu przez referendarza wpisu hipoteki w księdze wieczystej. Uznaje, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych, i w ciągu tygodnia od doręczenia zawiadomienia wnosi skargę do sądu rejonowego. Do czasu rozpoznania skargi wpis hipoteki nadal figuruje w księdze i wywołuje skutki, ponieważ zgodnie z § 3 nie traci mocy. Dopiero sąd, rozpoznając sprawę, może wpis utrzymać w mocy, zmienić go albo uchylić i wniosek oddalić.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że samo wniesienie skargi automatycznie usuwa wpis z księgi wieczystej lub z rejestru - tak nie jest, wpis pozostaje skuteczny do rozstrzygnięcia sądu. Drugim nieporozumieniem jest kierowanie apelacji zamiast skargi; art. 518(1) § 1(1) KPC jednoznacznie przewiduje skargę również tam, gdzie od postanowienia sądu przysługiwałaby apelacja. Mylony bywa także początek biegu terminu, zwłaszcza w sprawach KRS, gdzie dla części uczestników liczy się on od daty wpisu w Rejestrze. Warto pamiętać, że termin tygodniowy jest krótki, a jego uchybienie prowadzi do odrzucenia skargi. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.