Co stanowi przepis
Art. 505(29a) KPC wprowadza ograniczenie czasowe dotyczące roszczeń, które w ogóle mogą być przedmiotem elektronicznego postępowania upominawczego (potocznie: EPU, e-sąd). Zgodnie z jego treścią w tym trybie mogą być dochodzone wyłącznie roszczenia, które stały się wymagalne w okresie trzech lat przed dniem wniesienia pozwu. Kluczowe są zatem dwie daty: dzień wymagalności roszczenia oraz dzień wniesienia pozwu w systemie teleinformatycznym. Jeżeli odstęp między nimi przekracza trzy lata, sprawa nie nadaje się do rozpoznania w EPU. Przepis nie odnosi się do przedawnienia i nie skraca terminów przedawnienia - dotyczy wyłącznie dopuszczalności skorzystania z uproszczonej, elektronicznej ścieżki dochodzenia roszczeń.
Kiedy ma zastosowanie
Norma z art. 505(29a) KPC działa na etapie oceny, czy pozew może być rozpoznany przez sąd prowadzący elektroniczne postępowanie upominawcze. Wymagalność roszczenia to moment, w którym wierzyciel może skutecznie domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia - najczęściej jest to dzień następujący po upływie terminu zapłaty wskazanego w umowie, fakturze lub wezwaniu. Powód, wypełniając formularz pozwu, sam wskazuje datę wymagalności każdego dochodzonego roszczenia, a sąd weryfikuje, czy mieści się ona w trzyletnim oknie. Ograniczenie odnosi się do każdego roszczenia z osobna, więc przy kilku żądaniach objętych jednym pozwem każde z nich musi spełniać ten warunek. Roszczenia starsze niż trzy lata nadal mogą być dochodzone, ale w zwykłym postępowaniu przed sądem właściwym według przepisów ogólnych.
Przykład
Przedsiębiorca wystawił kontrahentowi fakturę z terminem płatności 10 stycznia 2023 r., a należność nie została uregulowana. Roszczenie stało się wymagalne 11 stycznia 2023 r. Jeżeli przedsiębiorca wnosi pozew w EPU w sierpniu 2025 r., mieści się w trzyletnim okresie z art. 505(29a) KPC i może skorzystać z tej ścieżki. Gdyby jednak zwlekał do lutego 2026 r., roszczenie byłoby już wymagalne dłużej niż trzy lata i pozew musiałby zostać wniesiony w zwykłym trybie, mimo że samo roszczenie nie byłoby jeszcze przedawnione.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu trzyletniego okresu z art. 505(29a) KPC z terminem przedawnienia. To dwie różne instytucje: upływ trzech lat od wymagalności zamyka drogę do EPU, ale nie pozbawia wierzyciela możliwości dochodzenia należności w innym postępowaniu. Drugim nieporozumieniem jest liczenie terminu od daty wystawienia faktury lub zawarcia umowy zamiast od dnia wymagalności świadczenia. Zdarza się też błędne przyjęcie, że wystarczy, aby część roszczeń mieściła się w tym okresie - warunek trzeba oceniać osobno dla każdego żądania. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy nietypowym ustaleniu daty wymagalności, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.