Art. 505^1a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 505(1a) KPC zawiera krótką, ale istotną regułę: w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech tysięcy złotych, nie stosuje się art. 148(1) § 3 Kodeksu postępowania cywilnego. Ten ostatni przepis stanowi ogólną gwarancję, zgodnie z którą rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Wyłączenie tej gwarancji oznacza, że w drobnych sprawach majątkowych sam wniosek strony o rozprawę nie zamyka sądowi drogi do rozstrzygnięcia sprawy bez posiedzenia jawnego. Decyzja o tym, czy sprawa zostanie skierowana na rozprawę, pozostaje więc w gestii sądu, który ocenia, czy zebrany materiał pozwala na wydanie orzeczenia. Przepis ma charakter wyłącznie procesowy i nie zmienia materialnoprawnej treści dochodzonego roszczenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Kluczową przesłanką jest wartość przedmiotu sporu, która nie może przekraczać czterech tysięcy złotych. Wartość tę ustala się według zasad ogólnych Kodeksu postępowania cywilnego, a wskazuje ją co do zasady powód w pozwie. Art. 505(1a) KPC znajduje się w części kodeksu dotyczącej postępowania uproszczonego, dlatego jego stosowanie wiąże się z drobnymi sprawami o świadczenie, typowymi dla obrotu konsumenckiego i codziennych rozliczeń. Przepis działa automatycznie - nie wymaga wniosku żadnej ze stron ani odrębnego postanowienia sądu. Nie oznacza jednak, że rozprawa nigdy się nie odbędzie; sąd może ją wyznaczyć, jeżeli uzna to za potrzebne, na przykład gdy konieczne jest przesłuchanie świadków.

Przykład

Konsument pozywa sprzedawcę o zwrot 2 500 zł za wadliwy sprzęt elektroniczny i w pozwie zaznacza, że domaga się przeprowadzenia rozprawy. Spór dotyczy głównie treści dokumentów: umowy, paragonu, korespondencji reklamacyjnej i opinii serwisu. Ponieważ wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech tysięcy złotych, sąd na podstawie art. 505(1a) KPC nie jest związany wnioskiem o rozprawę i może wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym. Strony otrzymają odpis orzeczenia z uzasadnieniem zgodnie z regułami doręczeń i zachowają prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że przepis pozbawia stronę prawa do sądu lub do obrony. Tak nie jest - strony nadal składają pisma procesowe, przedstawiają twierdzenia i dowody, a od wyroku przysługują środki zaskarżenia. Drugie nieporozumienie dotyczy sztucznego zawyżania wartości przedmiotu sporu w celu zapewnienia sobie rozprawy; wartość ta podlega weryfikacji przez sąd. Mylące bywa też założenie, że skoro wniosek o rozprawę nie wiąże sądu, to rozprawa w ogóle się nie odbędzie - sąd może ją wyznaczyć z urzędu, gdy sprawa tego wymaga. Warto również pamiętać, że wyłączenie dotyczy wyłącznie art. 148(1) § 3 KPC, a nie pozostałych zasad rządzących postępowaniem. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.