Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu jedynie postanowienia uchylające zaskarżone postanowienie albo zarządzenie.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 505(13a) KPC wprowadza wyjątek od ogólnej zasady sporządzania uzasadnień przez sąd odwoławczy. Zgodnie z jego treścią, w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu jedynie te postanowienia, którymi uchyla zaskarżone postanowienie albo zarządzenie. Oznacza to, że jeżeli sąd drugiej instancji oddala zażalenie, odrzuca je albo zmienia zaskarżone rozstrzygnięcie, nie ma obowiązku samodzielnego, z własnej inicjatywy, sporządzania pisemnych motywów. Uzasadnienie sporządzane jest wówczas z urzędu wyłącznie w wypadku uchylenia, czyli w sytuacji, gdy sprawa wraca do ponownego rozpoznania i sąd niższej instancji musi wiedzieć, jakie były powody takiego rozstrzygnięcia oraz jakie wskazania powinien uwzględnić. Przepis mieści się w regulacjach dotyczących postępowania uproszczonego i służy odciążeniu sądów w sprawach o mniejszym stopniu skomplikowania.
Norma z art. 505(13a) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy postępowanie w drugiej instancji toczy się na skutek wniesionego zażalenia, a nie apelacji. Chodzi więc o kontrolę postanowień i zarządzeń, a nie wyroków rozstrzygających istotę sprawy. Kluczowe jest to, jaki jest kierunek rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji: tylko uchylenie zaskarżonego postanowienia albo zarządzenia uruchamia obowiązek sporządzenia uzasadnienia z urzędu. Przepis nie wypowiada się natomiast o sytuacjach, w których uzasadnienie sporządzane jest na skutek wniosku strony na zasadach ogólnych, dotyczy on bowiem wyłącznie działania sądu z urzędu.
Przedsiębiorca prowadzący niewielki warsztat dochodzi zapłaty za wykonaną usługę i wnosi zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania. Sąd drugiej instancji rozpoznaje zażalenie i je oddala, uznając rozstrzygnięcie o kosztach za prawidłowe. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 505(13a) KPC, sąd nie musi z urzędu sporządzać pisemnego uzasadnienia swojego postanowienia. Gdyby jednak sąd drugiej instancji uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał kwestię kosztów do ponownego rozpoznania, uzasadnienie zostałoby sporządzone z urzędu, aby sąd pierwszej instancji znał powody uchylenia.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że brak uzasadnienia oznacza, iż sąd rozstrzygnął sprawę pobieżnie lub bez rozważenia argumentów strony. Przepis reguluje wyłącznie kwestię formalną, czyli obowiązek sporządzenia motywów z urzędu, a nie jakość samego rozpoznania sprawy. Drugie nieporozumienie polega na rozciąganiu tej regulacji na wszystkie rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, podczas gdy art. 505(13a) KPC odnosi się do postępowania zażaleniowego. Mylone bywa także uchylenie postanowienia ze zmianą postanowienia - są to różne rodzaje rozstrzygnięć i tylko pierwsze z nich objęte jest obowiązkiem uzasadnienia z urzędu. Warto również pamiętać, że przepisy proceduralne bywają nowelizowane, dlatego zawsze należy sprawdzić brzmienie obowiązujące w dacie czynności. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy rozważane jest dalsze kwestionowanie rozstrzygnięcia, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Zgodnie z art. 505(13a) KPC z urzędu uzasadniane są jedynie postanowienia uchylające zaskarżone postanowienie albo zarządzenie.
Uchylenie oznacza, że sprawa wraca do ponownego rozpoznania, więc sąd niższej instancji musi znać powody takiego rozstrzygnięcia. Przy innych rozstrzygnięciach ustawodawca zrezygnował z obowiązku uzasadniania z urzędu.
Nie. Art. 505(13a) KPC odnosi się do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, czyli do kontroli postanowień i zarządzeń, a nie do rozpoznawania apelacji.
Nie. Przepis reguluje wyłącznie obowiązek sporządzenia pisemnych motywów z urzędu i nie odnosi się do zakresu rozpoznania zażalenia przez sąd.
Przepis wymienia wyłącznie postanowienia uchylające, a zmiana rozstrzygnięcia jest innym rodzajem orzeczenia. W konkretnej sprawie warto ocenić sytuację z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 50513a