Art. 479³¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 479[31] Kodeksu postępowania cywilnego nie zawiera obecnie żadnej treści normatywnej. W urzędowym tekście ustawy w miejscu tej jednostki redakcyjnej widnieje wyłącznie adnotacja "(utracił moc)" wraz z odnośnikiem wskazującym podstawę tego stanu rzeczy. Oznacza to, że norma, która niegdyś była zapisana pod tym numerem, przestała obowiązywać i nie może stanowić podstawy jakiegokolwiek rozstrzygnięcia sądu ani argumentacji stron. Numer artykułu pozostawiono w tekście ustawy wyłącznie po to, aby zachować ciągłość numeracji i nie zaburzać odesłań zawartych w innych przepisach. Jest to typowy zabieg techniki prawodawczej: uchylonych jednostek nie usuwa się z tekstu, lecz oznacza się je odpowiednią wzmianką.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 479[31] KPC nie ma zastosowania w żadnej sprawie rozpoznawanej obecnie przez sądy cywilne. Utrata mocy oznacza, że od określonego momentu przepis zniknął z systemu prawnego i nie wywołuje skutków na przyszłość. Praktyczne znaczenie takiej jednostki sprowadza się do sytuacji historycznych: przy badaniu stanu prawnego obowiązującego w przeszłości, przy analizie starszego orzecznictwa lub przy lekturze komentarzy powstałych przed uchyleniem przepisu. Osoba korzystająca z ujednoliconego tekstu Kodeksu powinna zwrócić uwagę na przypis, który wskazuje akt lub rozstrzygnięcie będące przyczyną utraty mocy oraz datę tego zdarzenia. Aktualną podstawę prawną należy natomiast szukać w przepisach obowiązujących, w szczególności w tych, które regulują dane postępowanie po zmianach ustawodawczych.

Przykład

Przedsiębiorca przygotowuje pismo procesowe i korzysta ze starszego wydania Kodeksu postępowania cywilnego, w którym art. 479[31] KPC jest jeszcze podany w pełnym brzmieniu. Powołuje się na niego jako na podstawę swojego wniosku, ponieważ nie sprawdził aktualnego tekstu ustawy. Sąd nie uwzględni takiej argumentacji, gdyż przepis nie obowiązuje, a wniosek zostanie oceniony wyłącznie według przepisów aktualnie obowiązujących. Aby uniknąć takiej sytuacji, przed powołaniem konkretnej jednostki redakcyjnej warto sprawdzić jej status w aktualnym tekście jednolitym lub w wiarygodnej bazie aktów prawnych.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w Kodeksie, to przepis wciąż obowiązuje. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie utraty mocy z luką prawną: najczęściej materia dawniej regulowana przez uchyloną jednostkę została przeniesiona do innych przepisów albo objęta zasadami ogólnymi. Trzecim problemem jest bezkrytyczne korzystanie ze starszych komentarzy i wzorów pism, które odsyłają do nieobowiązujących numerów artykułów. Warto też pamiętać, że utrata mocy nie działa wstecz w sposób automatyczny - ocena czynności dokonanych w przeszłości może wymagać sięgnięcia do przepisów przejściowych. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona stanu prawnego sprzed zmiany przepisów, warto skonsultować się z prawnikiem.